OOST-TURKIJE - Groepsreis - 22 dagen

Turkije heeft een oppervlakte van 769.360 km² (19 maal Nederland en 25 maal België) en telt bijna 77 miljoen mensen. Ongeveer de helft daarvan woont op het platteland. Meer en meer mensen trekken naar de steden, op zoek naar werk. De steden zijn echter niet in staat de snelle toeloop van bewoners op te vangen. De mensen zoeken daarom hun toevlucht tot de gecekondu, in één nacht gebouwde (krot)woningen. Geografisch kan de bevolking worden onderscheiden in de West-Turkse (geürbaniseerde) bevolking en die van Anatolië. De westerse bevolking leeft onder relatief goede omstandigheden (vergelijkbaar met die in Zuid-Italië en Griekenland), met uitzondering van de bewoners van sommige snel uitdijende, verpauperde stadswijken. Op de Anatolische hoogvlakte ontbreken de meeste sociale voorzieningen en de bevolking is er veel traditioneler ingesteld dan in het westen van Turkije. De sociale verhoudingen op het Turkse platteland, vooral in het oosten, worden vooral bepaald door islam en traditie. De familie functioneert dikwijls nog als productie- en consumptie-eenheid, dat wil zeggen dat zelf producten verbouwen voor eigen gebruik.
De mannen- en de vrouwenwereld zijn vaak streng gescheiden en bij huwelijken is de bruidsschat nog zeer gebruikelijk. In de dorpssamenleving spelen de imam (de voorganger in het gebed) en de aga (stamhoofd, grootgrondbezitter) vaak een grote rol. Vaak vervult de aga in het kader van heersende verhoudingen een rol als schakel tussen dorp en centrale overheid. Toenemende migratie (naar de steden en naar het buitenland) brengt wijzigingen in dit patroon. Het percentage van analfabeten ligt veel hoger bij de vrouwen (23 procent) dan bij de mannen (6 procent).

De bevolking van Turkije bestaat uit Turken (73 procent), Koerden (21 procent), Arabieren (2 procent), Tsjerkessen (2 procent) en Georgiërs (0,5 procent). De Koerden vormen de grootste etnische minderheid in Turkije. Hun precieze aantal is niet bekend, omdat hun bestaan officieel altijd is ontkend en ze daarom staan ingeschreven als Turk in plaats van als Koerd. Het merendeel van de Koerdische bevolking leeft in het oosten en zuidoosten van het land.
 

Luchtpost (uçakla) van Turkije naar de Benelux doet er een aantal dagen over. In elke plaats vind je wel een postane (postkantoor) waar je post- en geldzaken kunt afhandelen. Als je post in de daarvoor bestemde gele brievenbussen deponeert, doe het dan in het vak yurtdışı.

Internationaal bellen levert in Turkije geen problemen op. De goedkoopste manier van telefoneren is vanuit een telefooncel. Voor deze telefoons heb je een telefoonkaart nodig (telefon kartı). Deze zijn te koop in eenheden van 50 en van 100, bij een postkantoor of kiosk. Het internationale landennummer van Turkije is +90, dat van Nederland +31 en van België +32. Bijna iedereen in Turkije heeft tegenwoordig een mobiele telefoon (cep). Het gebruik is de laatste jaren wel aan banden gelegd en op verschillende plaatsen, bijvoorbeeld in auto’s, bussen, tram en metro, verboden. Dit in verband met geluidsoverlast en gevaar op de weg. Wil je met je mobiel telefoneren, informeer dan voor vertrek of je provider een overeenkomst heeft met een Turkse maatschappij en wat de kosten zijn. In enkele afgelegen gebieden, bijvoorbeeld in delen van Cappadocië, is geen mobiel bereik. Een e-mail versturen is doorgaans geen probleem. In vrijwel alle steden en toeristenplaatsen zijn internetcafés.
 

In Turkije heb je in de wat grotere plaatsen een ruime keuze aan restaurants waar je voor een redelijk bedrag kunt genieten van allerlei schotels. De Turkse keuken is beroemd om haar verfijnde spijzen, al bieden de doorsnee restorans (restaurants) en lokanta's (goedkope zelfbedieningsrestaurants) veelal een soortgelijk assortiment aan gevulde groenten en stoofschotels en bereidt iedere kebap salonu vleesgerechten aan het spit. Wel heeft iedere streek haar eigen regionale specialiteiten. In de lokanta staan bij de ingang grote bakken met kant-en-klaar eten, dat warm gehouden wordt. Restorans zijn over het algemeen duurder dan lokanta's. Als je de menukaart niet begrijpt, kun je in vitrines je gerecht(en) uitzoeken. Vaak mag je een blik in de keuken werpen, als je dat eerst even vraagt. In toeristische plaatsen is er behalve een Turkse keuken ook een internationale. De tafels worden over het algemeen goed schoon gehouden. Een goed lopend restaurant heeft vaak jongens in dienst die alleen aangesteld zijn om de tafels te dekken en af te ruimen. Het kan dan ook gebeuren dat je je laatste hap nog niet verwerkt hebt, of je bord wordt al weggenomen.

Het ontbijt bestaat uit brood waarbij witte geitenkaas, olijven, boter, jam en soms eieren en vleeswaren worden geserveerd. Is er in je hotel geen kahvalti (ontbijt) te krijgen, dan vind je in de buurt meestal wel een pastane (banketbakker) of lokanta waar men een ontbijt serveert.
Turken eten hun hoofdmaaltijd vaak halverwege de dag. ’s Avonds volgt een warme, maar lichtere variant. Traditioneel begint een Turkse maaltijd met meze, een keur aan voorgerechten, de meeste koud geserveerd, waaruit je een aantal kiest. Typische voorgerechten zijn: Patlican salatasi (salade van gemalen aubergine), piyar salatasi (salade van witte bonen), börek (tot sigaren opgerolde bladerdeegrolletjes gevuld met bijvoorbeeld rijst en gehakt of met kaas en peterselie), biber dolmasi (met rijst en gehakt gevulde paprika's of aubergines), yaprak dolma (wijnblad gevuld met rijst). Een gemengde salade bestaat uit vaak niet meer dan een paar schijven tomaat, komkommer en wat uienringen. Er zijn ook meer gevarieerde salades. Over het algemeen wordt de salade vóór het hoofdgerecht geserveerd.
Het hoofdgerecht bestaat meestal uit lams- of schapenvlees, gegrild of gestoofd met groenten, vers brood en pilav (rijst) of gekookte gebroken tarwe (bulgur).
Sishkebab (een spies met stukjes geroosterd lamsvlees) is een Turkse uitvinding. Overal tref je de kebapçis aan en döner kebab (schapenvlees dat in lange repen aan een spit bevestigd is en langzaam langs een gloeiend vuur draait; de geroosterde buitenkant wordt er in dunne schijfjes afgesneden), adana kebab (sterk gekruid geroosterd vlees), köfte (gehaktballetjes), shaslik (spies met stukjes rund- of schapenvlees waar ook uien, stukjes nier en lever tussen zitten). In veel restaurants kun je ook kip (tavuk) bestellen, die op verschillende manieren kan zijn klaar gemaakt en visschotels. Vis (balik) kan soms prijzig zijn. Er is zwaardvis (kiliç), makreel (uskumru), tonijn (palamut), forel (alabalik) en sardine (sardalya). De vis kan geroosterd (izgara) of gebakken (tava) gegeten worden. Een Turkse pizza is een ander alternatief.
Vegetariërs hebben minder keuze, maar van de honger zul je niet omkomen. Maak gewoon een compleet maal van de meze (voorgerechten). Aubergine is groente nummer één: kijk uit naar de imam bayildi (de priester viel flauw), een schotel met gevulde aubergine. Bladgroenten komen weinig of niet voor, maar komkommer, paprika, aubergine, uien, aardappelen, bonen en courgettes worden volop gebruikt. Groenten worden meestal door en door gaar gekookt of gestoofd.
Een uitgebreide maaltijd wordt afgesloten met een dessert. Toetjes (tatlilar) zijn zoet (vaak druipend van de honing) en bestaan uit een combinaties van vruchten, noten en gebak, zoals de baklava. Helva zijn de mierzoete amandelblokken met sesamolie. Verder is er yoghurt, amandelpudding (asure), rijstpudding (sütlac) of vers fruit zoals appels, peren, sinaasappelen, druiven, perziken, watermeloenen, suikermeloenen of vijgen.

De nationale drank is çay (thee). Thee wordt geserveerd in kleine glaasjes met een paar klontjes suiker op een schoteltje. Koffie (kahve) is minder populair en dus moeilijker te krijgen. Het wordt gedronken uit hele kleine kopjes met veel drab erin, die eerst moet bezinken. In veel toeristische restaurants wordt in plaats van Turkse koffie ook wel Nescafé geserveerd. Hoewel alcohol voor de meeste moslims officieel is verboden, nemen veel Turken het daarmee niet zo nauw. Bier, wijn en raki zijn in de wat duurdere restaurants vaak gewoon verkrijgbaar. Raki is een sterk alcoholische anijsdrank, die uit druiven wordt gedestilleerd. Deze wordt puur gedronken of aangelengd met water. Frisdrank is overal goed verkrijgbaar. Je kunt beter geen water uit de kraan drinken, mineraalwater (maden suyu) is bijna overal te koop.

Feestdagen in Turkije zijn te verdelen in religieuze en nationale feestdagen. Belangrijke nationale feestdagen zijn: Nieuwjaarsdag (1 januari); Onafhankelijkheids- en kinderdag (23 april); Herdenkingsfeest Atatürk en Jeugd- en sportdag (19 mei); Dag van de Overwinning in de Turks-Griekse onafhankelijkheidsoorlog in 1922 (30 augustus); Dag van de Republiek, oprichting van de Republiek Turkije (29 oktober).

Onder Atatürk werd in Turkije de islamitische kalender vervangen door de Gregoriaanse, die in het Westen gangbaar is. Van de islamitische feestdagen bleven alleen de belangrijkste twee, het Ramazan Bayramý (breken van de vasten) en het Kurban Bayramý (offerfeest) als officiële feestdagen gehandhaafd. Omdat deze oorspronkelijk zijn verbonden met een maanjaar schuiven de islamitische feestdagen ieder jaar 10 à 11 dagen naar voren op onze Gregoriaanse kalender, die is gebaseerd op de zon.
De ramadan (20 juli-18 augustus 2012; 9 juli-7 augustus 2013) is het belangrijkste islamitische feest. Het feest duurt de hele negende maand van het islamitische jaar en is de vastenmaand. Tijdens deze periode eten, drinken en roken moslims niet tussen zonsopgang en zonsondergang. Vasten is een van de belangrijkste plichten van een moslim. Overigens houden niet alle Turken zich zo streng aan de regels.
Het driedaagse Ramazan Bayramý (19-22 augustus 2012; 8-11 augustus 2013), luidt het einde van de ramadan in. Het huis wordt nog een keer gepoetst en de mensen kleden zich zo mooi mogelijk. Iedereen gaat bij elkaar op bezoek om elkaar te feliciteren met een goed volbrachte vastenperiode. Ook de armen krijgen iets extra’s. Met het suikerfeest begint het bedevaartsseizoen naar Mekka. Deze drie dagen worden door Turken in Nederland soms ook wel Þeker Bayramý, het suikerfeest genoemd, vanwege de suikerbeesten en het snoepgoed dat bij het feest aan kinderen wordt uitgedeeld.
Het offerfeest, Kurban Bayramý (26 oktober 2012; 15 oktober 2013), begint op de tiende dag van de laatste maand van het jaar. Dit feest is voor Turkse moslims net zo belangrijk als Kerstmis voor christenen. Ter nagedachtenis aan Ibrahim (Abraham) die in plaats van zijn zoon Ismael (vergelijk in Oude Testament Isaak) een lam offerde aan God, slachten veel moslims een schaap of koe. De dieren worden ritueel geslacht en het vlees wordt gedeeld met familie en vrienden. Een deel wordt weggegeven aan de armen. Voorafgaand aan het offerfeest ziet men vooral in de kleine steden en dorpjes dat er ijverig lammetjes worden vetgemest om als malse bout te dienen.
Familiefeesten zoals geboorte, besnijdenis, verloving en huwelijk worden als het enigszins mogelijk is groots gevierd. Omdat de feesten veel geld kosten, wordt er vaak lang voor gespaard. In de dorpen wordt iedereen uitgenodigd en in de steden worden uitnodigingen verstuurd. Toeristen zijn alleen welkom wanneer ze gevraagd worden. Mocht je dat overkomen, maak daar dan zeker gebruik van!
 

In Turkije verschillen de omgangsvormen per regio. In steden als Ankara, Istanbul en Izmir en aan de kusten van de Egeïsche- en Middellandse Zee, is men redelijk gewend aan westerse omgangsvormen. Maar in Oost-Turkije is dat allerminst het geval. Het is raadzaam om er bij de keuze van je kleding rekening mee te houden dat Oost-Turkije een traditioneel en veelal conservatief gebied is. Vooral bij vrouwen wordt het op prijs gesteld als ze voldoende bedekt - benen en bovenarmen, geen nauwsluitende outfits - gekleed gaan. Verder is het er ongebruikelijk dat mannen en vrouwen in het openbaar genegenheid voor elkaar tonen. Voor de wet zijn vrouwen gelijk aan mannen, maar in het grootste deel van Oost-Turkije hebben veel vrouwen uit armere, laagopgeleide milieus niet veel te vertellen en moeten ze zich aan traditionele, ongeschreven regels houden. Totdat een meisje een huwelijkskandidaat heeft gevonden en getrouwd is, wordt er door de familie streng gewaakt over haar eerbaarheid en maagdelijkheid.

Meer informatie over culturele verschillen en omgangsvormen vind je in TE GAST IN Turkije. Het boekje kost 8,95 en is te bestellen via www.tegastin.nl.
 

In Turkije komen verschillende klimaatzones voor. Het klimaat aan de Zwarte Zee is mediterraan, met de kenmerken van een zeeklimaat. Dus hoewel het er 's zomers minder heet is, is het er erg klam. De winters zijn hier zacht. In alle jaargetijden kun je hier ook buien verwachten. Vaak is het er ook mistig.
Voor de rest van de reis gelden de regels van het landklimaat: hete zomers en koude winters. Grote delen van Centraal- en Oost-Turkije zijn 's winters met sneeuw bedekt. In het voor- en najaar is de temperatuur overdag al behoorlijk warm, maar koelt het 's avonds lekker af. Dit zijn dan ook de beste tijden van het jaar om te reizen.

Op onze reis komen we af en toe op hooggelegen plaatsen, zoals de Nemrut Dagi. Hier zal het ook midden in de zomer koud zijn, dus een trui moet je zeker meenemen.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).

ANKARA

Turkije ligt voor 3 procent in Europa (Thracië) en voor 97 procent in Azië (Anatolië). Beide delen zijn van elkaar gescheiden door de Bosporus, de Zee van Marmara en de Dardanellen die samen weer de verbinding vormen tussen de Egeïsche Zee (ten westen van Turkije) en de Zwarte Zee (ten noorden van het land).
De landschappen zijn erg gevarieerd. Baaien, rotsen, zand- en kiezelstranden aan de 8000 kilometer lange kuststrook. Hoge bergen, zoutmeren, steppen en rivieren in het Anatolische binnenland. De hoogste bergen liggen in het oosten en vormen een natuurlijke grens met Georgië, Armenië en Iran. De berg Ararat, een uitgedoofde vulkaan, is met 5185 meter de hoogste van het land. Op deze eeuwig besneeuwde berg zou de ark van Noach gestrand zijn. Vulkanisme heeft een belangrijke rol gespeeld in de vorming van het landschap in de oostelijke delen van Anatolië. In Cappadocië is een wonderlijk landschap met rotsformaties ontstaan als gevolg van de vulkanische uitbarstingen van de Erciyas Dagi zo'n 15 miljoen jaar geleden. Door de invloed van regen en wind hebben de vulkanische gesteenten (het zachte poreuze tufsteen en het harde basalt) vreemde vormen gekregen.
In het voorjaar laten de kusten van de Middellandse Zee en de Egeïsche Zee één grote bloemenzee zien. Wilde bloemen en struiken zijn alom tegenwoordig. Het Taurusgebergte in het zuiden heeft beboste en kale hellingen, in de lente en zomer begroeid met gras. Aan de kusten zie je palm-, pijn- en avocadobomen, ook groeien er vijgen, olijven, citrusvruchten, bananen. Aan de Zwarte Zee kom je vooral thee- en tabaksplantages tegen.

De Turkse bevolking bestaat uit ongeveer 98 procent moslims, waarvan 70 procent soennieten, 15 tot 25 procent alevieten en kleinere groepen sjiieten en yezidieten. De enige door de overheid erkende minderheden zijn de Grieks-orthodoxe en Armeense christenen en sefardische joden.

In 1928 schafte Atatürk de islam als staatsgodsdienst af. De nationale rustdag werd zondag, in plaats van vrijdag (de eigenlijke rustdag van de moslims). Van de religieuze feesten werden alleen het Offerfeest en het Suikerfeest als nationale feestdag gehandhaafd. De rechtspraak werd herzien naar westers voorbeeld en de bouw van nieuwe moskeeën en het dragen van de sluier werden verboden. Momenteel is er weer een toenemende belangstelling voor het geloof, en door deze re-islamisering van de samenleving is het ook een belangrijk onderwerp voor de overheid, alleen al uit electorale overwegingen. Er mogen weer moskeeën worden gebouwd, er wordt veel religieuze literatuur verkocht, islamitische opleidingsinstituten schieten uit de grond en sinds 1990 is het studentes weer toegestaan een hoofddoek te dragen op de universiteit. Landen als Iran en Saoedi-Arabië steunen deze godsdienstige opleving met enorme geldbedragen. De progressievere Turkse bevolking vreest dat het land de kant van Iran opgaat.

Het woord 'islam' betekent letterlijk 'overgave aan de wil van God'. Vijf maal per dag moet een moslim in gebed en spreekt dan de shahada uit. 'La ilaha illa Allah. Muhammudu rasulu Allah.' 'Er is niets goddelijks behalve God. Mohammed is zijn profeet.' Allah openbaarde in de zevende eeuw aan Mohammed het Woord Gods middels de aartsengel Gabriël. Die openbaringen zijn opgetekend in het heilige schrift van de islam, de Koran. Eeuwenlang vormde de sharia, de heilige wetten van de islam gebaseerd op de Koran, de kern van de rechtspraak, de wetgeving en het onderwijs in de islamitische landen. Er zijn vijf plichten die iedere moslim moet nakomen, de zogenoemde vijf zuilen van de islam: De shahada, geloofsbelijdenis, is de eerste en belangrijkste van de vijf zuilen of verplichtingen van de islam. Voorafgaand aan het gebed worden eerst gezicht, voeten en armen gereinigd. Het ritueel van het bidden, de salat, is de tweede zuil. Vanaf de minaret wordt aangekondigd wanneer het tijd is voor de salat. De overige drie verplichtingen zijn het geven van aalmoezen aan de armen ofwel de plicht tot zakat, het vasten tijdens de heilige maand Ramadan, saum genaamd, en de haj, de bedevaart naar Mekka. Deze vijf zuilen staan in de Koran, die in de zesde eeuw werd opgetekend door de profeet Mohammed.

De officiële taal van Turkije is het Turks. Het is de taal waarin op de openbare scholen onderwezen wordt. In het zuidoosten spreken veel mensen ook een Koerdische taal en de oudste generatie spreekt soms nog Arabisch. Sinds kort zijn taalcursussen, televisie uitzendingen, radio en muziek in Koerdische talen toegestaan. In steden en in toeristische gebieden spreekt men meestal wel wat Engels of Duits. Bovendien is de kans groot dat je aangesproken wordt in het Duits of Nederlands door (ex)gastarbeiders of kinderen daarvan. Het is zeker de moeite waard een paar woorden of zinnen Turks te leren. Turken waarderen dit zeer.

Woordenlijst

Uitspraakregels:
c als dj, ç als tsj, g als in het Engelse ‘gold’, ı als in ze, ö als eu, ş als sj, u als oe, v als w. De klemtoon ligt vaak op de laatste lettergreep.

Hallo
Merhaba

Goedemorgen
Günaydın

Goedenavond
Iyi akşamlar

Goedenacht / welterusten
Iyi geceler / iyi uykular

Dank u wel
Teşekkür ederim

Alstublieft (bij vraag)
Lütfen

Wat is uw naam?
Adınız ne?

Mijn naam is Anton
Adım Anton

Tot ziens (als u weggaat)
Allaha ısmarladık

Tot ziens (als u achterblijft)
Güle güle

Ja/ nee
Evet/ hayır

O.K.
Tamam

Ik heb het (niet) begrepen
Anla(ma)dım

Waar is het...?
... nerede?

Ziekenhuis/ apotheek/ postkantoor
Hastane/ eczane/ postane

Een goed hotel/ restaurant
Iyi bir hotel/ lokanta

Busstation / treinstation / vliegveld
Otogar/ istasyon/ hava limamı

Ik wil...
... istiyorum

Een kamer met douche/ toilet
Duşlu / tuvaletli bir oda

De rekening alstublieft
Hesap lütfen

Hoeveel kost dit?
Bu ne kadar?

Duur / goedkoop
Pahalı / ucuz

Melk/ koffie/ thee
Süt / kahve / çay

Bier/ wijn
Bira/ şarap

Heel mooi
Çok güzel

1 = bir
2 = iki
3 = üç
4 = dört
5 = beş
6 = altı
7 = yedi
8 = sekiz
9 = dokuz
10 = on
11 = on bir
20 = yirmi
30 = otuz
40 = kırk
50 = elli
60 = altmış
70 = yetmış
80 = seksen
90 = doksan
100 = yüz
200 = iki yüz
1000 = bin
2000 = iki bin
10000 = yüz bin
1000000 = milyon

Turkse ambassade in Nederland
Jan Evertstraat 15, 2514 BS Den Haag
T +31 (0)70 360 49 12
F +31 (0)70 361 79 69
E: turkemb.thehague@mfa.gov.tr
I www.turkishembassy.nl

Turkse ambassade in België
Montoyerstraat 4, 1000, Brussel
T +32 (0)2 513 40 95
F +32 (0)2 514 07 48
E info@turkey.be
I www.turkey.be

Nederlandse ambassade in Turkije
Hollanda Caddesi 5, 06550 Yildiz, Ankara 
T + 90 312 409 18 00
F + 90 312 409 18 98
E ank@minbuza.nl
I www.mfa.nl/ank

Belgische ambassade in Turkije
Mahatma Gandi Caddesi, 55, 06700 Gaziosmanpasa Ankara 
T +90 312 405 61 66
F +90 312 446 82 51
I www.diplomatie.be/ankaranl

Voor de meest actuele informatie verwijzen we naar de website van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse zaken www.minbuza.nl en het Belgische ministerie van Buitenlandse zaken http://diplomatie.belgium.be

We adviseren je om de bagage mee te nemen in een rugzak, weekendtas of koffer. We raden je aan om maximaal twaalf kilo bagage mee te nemen.

Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag). We vragen je dringend om in je kledingkeuze respect te tonen voor de lokale cultuur/religie. Islamitische bezienswaardigheden kun je bijvoorbeeld alleen bezoeken als je decent gekleed bent. Hoe meer je je aanpast, hoe meer je met respect benaderd wordt. In het boekje 'Te Gast In ...'  kun je hierover meer lezen. Mocht je twijfelen of nog vragen hebben, neem dan gerust contact op met ons kantoor.

We gaan er vanuit dat deelnemers hun eigen medicijnen meenemen. Handig is een middel tegen maag- en darmstoornissen, paracetamol, een setje spuiten/naalden, O.R.S., muggenolie, zonnebrandolie, pleisters. jodium, steriele hydrofiele gaasjes en wat verband.

Denk verder bij het samenstellen van je bagage bijvoorbeeld aan wandelschoenen, zaklamp, waterfles, naaigerei, wasmiddel, dagrugzak, universeel geldige verloopstekker, reis- en taalgids, oordopjes, opblaaskussen, voldoende fotomateriaal, lakenzak, toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, wekker, schrijfgerei, schaartje, beker en een zakmes.

De netspanning in Turkije is 220 Volt. Stopcontacten zijn vaak niet hetzelfde als in Nederland of België. Soms valt het licht uit of is er weinig straatverlichting. Het is raadzaam om een verloopstekker, reservebatterijen en een zaklamp mee te nemen. Kijk voor meer informatie over voltage en gebruikte stekkers op de website van www.kropla.com.

In de wat duurdere restaurants krijg je de rekening op een schoteltje aan tafel gepresenteerd. Al zijn de servicekosten bij de prijs inbegrepen, een fooi van 10 procent is gebruikelijk. In eenvoudiger lokanta’s word je geacht te betalen aan de man achter de toonbank, meestal bij de ingang. Daar hoef je geen fooi te geven, al is het een aardig gebaar het bedrag naar boven af te ronden of wat extra’s te geven voor het personeel. Op de balie staat bijna altijd een fooienpot of mandje. Ook kun je wat geld achterlaten op tafel.
Het personeel dat je in Turkije tegenkomt in je hotel, bij de kapper of in het badhuis, verwacht voor bewezen diensten een fooi. Datzelfde geldt voor gidsen en reisbegeleiders. Taxichauffeurs rekenen alleen op een fooi, als zij je hebben geholpen met het sjouwen van je bagage of het vinden van de weg.
 

Turkije is een fotogeniek land, niet alleen vanwege de natuur maar vooral ook vanwege de mensen. Over het algemeen vinden de Turken het geen probleem om gefotografeerd te worden. Maar als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Mensen kunnen hele goede redenen hebben om niet gefotografeerd te willen worden. Mensen kunnen zich afvragen wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige vrouwen houden er niet van om gefotografeerd te worden door vreemde mannen. Het kan ook gebeuren dat mensen alleen tegen betaling op de foto willen. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. Dit kan aanleiding geven tot agressieve reacties.

Het is verboden om militaire objecten te fotograferen. Soms moet je bij toeristische attracties extra betalen als je een video- of filmcamera mee wilt nemen; dit geldt niet voor een fototoestel. Op sommige locaties mag je niet flitsen. Benodigdheden voor een digitale camera krijg je in fotozaken of bij de grotere toeristische attracties. In fotozaken en sommige internetcafés kunt je zelfs foto's op een cd (laten) branden. 

Eén- of tweedaagse fotocursus
Fotografie neemt een belangrijke plaats in voor veel reizigers. Het is fantastisch magische momenten, contacten met mensen, prachtige monumenten en bizarre situaties vast te leggen. En ze vervolgens bij thuiskomst als een blijvende herinnering in te plakken, aan de muur te hangen of te verspreiden via het internet. Koning Aap organiseert enkele keren per jaar een één- en een tweedaagse fotocursus waarin zowel een inleidende technische- als een beeldende kant zit. Voor meer informatie klik hier.

Sinds 1 januari 2009 heeft Turkije nieuwe bankbiljetten en munten in de roulatie gebracht waarbij het woord ‘nieuw’ uit de naam van bestaande valuta is geschrapt. Revolutionair is dat op de nieuwe bankbiljetten Mustafa Kemal Atatürk, de vader des vaderlands, voor het eerst in de Turkse monetaire geschiedenis concurrentie krijgt van andere beroemde Turken. De waarde van 1 euro is 2,5 Turkse lira (Stand: september 2011). Kijk voor een actuele wisselkoers van de lira op: www.mijnwisselkoers.nl.

In vrijwel elke plaats van enige omvang vind je tegenwoordig pinautomaten. Neem voor de zekerheid ook een bedrag aan contante euro’s mee voor het geval de automaten niet werken. Je kunt je euro’s wisselen in een van de vele geldwisselkantoortjes (döviz). Travellercheques zijn niet geliefd in Turkije. Er wordt behoorlijk wat commissie berekend bij het inwisselen. Creditcards zoals VISA, American Express, Eurocard/ Mastercard en Diners Club worden bij steeds meer hotels, benzinepompen, winkels en restaurants geaccepteerd.

Banken en wisselkantoren zijn open van maandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 12.00 uur en van 13.30 tot 17.00 uur. Op de internationale vliegvelden zijn de banken langer open.
 

Voor Oost-Turkije worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
 

Vaccineren bij je thuis!
Bij veel reizen die we aanbieden zijn inentingen tegen de belangrijkste ziekten noodzakelijk. Niet het meest leuke deel van je reisvoorbereiding maar wel onvermijdelijk. Koning Aap heeft in samenwerking met Thuisvaccinatie.nl een oplossing gevonden voor deze vaak tijdrovende klus. In plaats van dat jij naar de GGD of huisarts moet gaan, komt een huisarts bij je thuis op het moment dat het jou schikt om de benodigde inentingen te zetten.

Thuisvaccinatie.nl is een landelijk werkend vaccinatiecentrum (enkel in Nederland). Als je minstens 4 weken voor vertrek contact met hen opneemt, garanderen we dat je gebruik kunt maken van deze unieke service. Een handig alternatief voor de GGD!
 

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen), ontsmettingsdoekjes en condooms. Als je naar een malariagebied gaat, denk dan aan anti-malaria tabletten en een geïmpregneerd muskietennet. 

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kunt voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts en apotheek.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voorzover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer.
Lees voor meer informatie het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de Tropen’ (uitgave KIT) of kijk op internet, zie onder andere: www.gezondopreis.nl.

Volwassen personen mogen belastingvrij 200 sigaretten, 50 sigaren of 200 gram tabak invoeren. Dure voorwerpen (sieraden en ongewoon dure fotoapparatuur of elektronische apparaten) worden bijgeschreven in je paspoort, als garantie dat je ze ook weer mee het land uitneemt bij vertrek. Invoer, gebruik en handel van marihuana en andere verdovende middelen is strikt verboden en wordt zwaar bestraft.
In Turkije is veel nepmerkkleding op de markt. De invoer hiervan is in Nederland en België officieel verboden. Vooral als het een groter aantal stuks betreft dan voor persoonlijk gebruik mag worden aangenomen, kun je in de problemen komen. Voor de uitvoer van een duur tapijt heb je een bewijs van aankoop nodig en voor oude spullen een certificaat van de directie van een museum. Uitvoer van antiek is verboden. Actuele informatie over het invoeren van goederen vind je op www.douane.nl.

 

In Turkije is het in de winter en zomer één uur later dan in de Benelux.

Turkije is een redelijk veilig land om in te reizen. Maar met de groeiende kloof tussen arm en rijk en de groeiende stroom toeristen neemt de kleine criminaliteit in toeristische gebieden en grote steden toe. Let vooral op bij drukke markten, stations en bij het in- en uitstappen van het openbaar vervoer. Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken worden gerold. Laat geen geld of kostbare zaken los slingeren in de hotelkamer. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak een scan van je belangrijke reisdocumenten zoals paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren en mail deze naar jezelf, zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken.

Actuele informatie over de veiligheid in Turkije en eventuele reisadviezen vind je op www.minbuza.nl, de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken onder ‘reizen en landen’ of op http://diplomatie.belgium.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken.
 

De grote postkantoren zijn doorgaans geopend van maandag tot en met zaterdag van 8.00 tot 17.30 uur, soms ook op zondag. Voor postzegels en telefoondiensten kun je daar terecht tot respectievelijk 20.00 en 24.00 uur. De kleinere postkantoren zijn doorgaans geopend van 8.30 tot 17.30 uur, gesloten op zondag. Bovendien sluiten ze vaak tussen 12.00 en 13.30 uur. Winkels zijn officieel geopend van maandag tot en met zaterdag van 9.30 tot 19.00 uur. Tal van kleine winkels hebben echter langere openingstijden. De meeste musea zijn op maandag dicht. Archeologische bezienswaardigheden zijn in het toeristenseizoen elke dag geopend.