ISRAEL - Groepsreis - 10 dagen

Israël telt 7,2 miljoen inwoners (2009). Daarvan is ongeveer 75 procent jood. Daarvan is bijna tweederde in Israel geboren (Sabra’s). De joodse immigranten kwamen aanvankelijk vooral uit Oost-Europa (Asjkenazische joden) maar later ook uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten (Sefardische joden). Een op de vijf inwoners is Arabier. Israël noemt deze groep Arabische-Israëliërs, maar zelf noemen ze zich vaak liever Palestijnen. Van deze 1,5 miljoen Arabieren is het grootste deel moslim. De overigen zijn christenen (120.000), bedoeïenen (170.000) of druzen (120.000).

Post naar Europa doet er gemiddeld een week over, van Europa naar Israël duurt circa vijf werkdagen.

Het internationale toegangsnummer van Israël is +972, gevolgd door lokale code (zonder nul) en het abonneenummer. Voor telefoneren naar het buitenland draai je 0031 voor Nederland en 0032 voor België, gevolgd door nummer van stad en abonnee.
De standaard telefoontarieven zijn tussen 19.00 en 7.00 uur het goedkoopst.
Voor het gebruik van openbare telefoons zijn kaarten nodig, die te verkrijgen zijn bij postkantoren of loterijkiosken. Met een kaart van twintig shekel kun je ongeveer een uur bellen. Mobiele telefoons werken ook in Israël. De kosten zijn vaak erg hoog. Het is goedkoper om ter plaatse een mobiel prepaid-nummer aan te schaffen, dat je naar eigen wens kunt verhogen. Bij provider Cellcom heb je al een SIM-kaart vanaf 50 shekel, andere providers vragen een hogere startprijs.

De goedkoopste manier van communiceren is per email. In alle steden en centra zijn internetcafés, en veel hotels en cafés hebben draadloos internet (wi-fi). Ook Skype is een goedkoop en goed alternatief.

De Israëlische en Palestijnse keuken is een heerlijke mix van mediterraan, Arabisch, Turks, Perzisch en joods met invloeden uit de belangrijkste herkomstlanden van joden. Voor vegetariërs is het een walhalla. Olijven, kikkererwten en yoghurt worden veel gebruikt. De meeste restaurants serveren kosher voedsel. Dat wil zeggen dat het eten volgens joodse spijswetten is bereid. Zo mogen vlees en zuivelproducten niet in een maaltijd worden verenigd of gezamenlijk worden bereid. Varkensvlees en schelpdieren zijn taboe. Ook voor moslims is varkensvlees verboden.
Voor de snelle lunch is er de pita, een plat broodje dat gegeten wordt met hoemmoes, een kikkererwtenpuree bereid met olijfolie en kruiden. Of een falafel: gefrituurde balletjes van kikkererwtenmeel en sausjes in een opengesneden pita gevuld met groente. Een shoarma is een pita gevuld met schapen- of rundvlees van het spit. Mahashi zijn populaire Palestijnse gerechten: gevulde groenten (aubergines en courgettes), en gevulde wijn- en koolbladeren. De laagjes-ovenschotel maqloeba is ook een aanrader: gekookt lamsvlees met aubergine of bloemkool en rijst. De schotel wordt na bereiding omgekeerd, het betekent ‘op z’n kop’. Mdjadara is een eenpansgerecht met linzen, rijst, uien en komijn. Een heerlijk Druzisch hapje is koebba, een ovaalvormige bolletje gevuld met groenten en vlees.
Naast allerlei frisdrank en vruchtensap zijn er tal van groentesapjes verkrijgbaar. De Israëlische wijn heeft een zeer goede naam. Met name de wijnen afkomstig van de Golanhoogvlakte zijn vermaard. Wat betreft bier kun je kiezen uit goed eigen brouwsel (Goldstar, Maccabee) en de bekende buitenlandse merken (Tuborg, Carlsberg, Heineken). Op de Westelijke Jordaanoever is het lokaal gebrouwen Taybeh bier en wijn uit Bethlehem aan te raden.
 

Er zijn nogal wat joodse feestdagen. Een joodse feestdag begint met zonsondergang en eindigt met zonsondergang de volgende dag, waardoor de feestdag dus een dag eerder begint dan de kalenderdag aangeeft. De data van de joodse feestdagen wisselen jaarlijks, omdat ze gebaseerd zijn op de joodse maankalender. Zie: www.beleven.org/feest.
● Januari/februari - Toe Bishevat: het Bomenfeest. Het is de gewoonte om op deze dag zoveel mogelijk verschillende vruchten te eten.
● Februari/maart - Poerim: het Lotenfeest. Een soort carnaval met verkleedpartijen en optochten.
● April - Pesah: het Paasfeest of lentefeest ter herinnering aan de exodus uit Egypte.
● April - Mimoena: Noord-Afrikaans joods festival dat de dag na Pasen wordt gevierd met picknicks en barbecues.
● Mei/juni - Shavoeot: het Wekenfeest ter herinnering aan de overhandiging van de Thora aan Mozes op de berg Sinai. Het is een oogstfeest.
● Juli/augustus - Tisah be-Av: dag van vasten en zingen van klaagliederen. Herdenking van de verwoesting van de tempel in Jeruzalem.
● September - Rosh Hasjana: joods nieuwjaar.
● September/oktober - Jom Kippoer: de Grote Verzoendag. Valt op de tiende dag van het nieuwe jaar en is een dag van vasten en boeten. Verkeer is verboden.
● September/oktober - Soekkot: het Loofhuttenfeest, duurt zeven dagen en eindigt met Simhat Torah, een dag met muziek en dans.
● December - Channoeka: het Lichtfeest. Men eet speciale gerechten zoals sufganiot, een soort donuts.

Moslims en christenen hebben hun eigen feestdagen. De islamitische feestdagen volgen de islamitische maankalender, die per jaar tien dagen opschuift. Belangrijkste feesten zijn: islamitisch nieuwjaar, geboortedag van de profeet Mohammed, de vastenmaand Ramadan, Eid al-Fitr (Suikerfeest) als afsluiting van de vastenmaand en Eid al-Adha (Offerfeest) waarbij herdacht wordt dat God heeft voorkomen dat Ibrahim zijn zoon Isaak zou offeren. Dit feest valt meestal gelijktijdig met het einde van de grote pelgrimage naar Mekka, de hadj. Voor christenen zijn Kerstmis, Pasen en Hemelvaart de belangrijkste hoogtijdagen. De oosters-orthodoxe kerken vieren het kerstfeest niet op 25 december maar op 7 januari, Armeniërs op 19 januari.

Belangrijke niet-religieuze feestdagen:
● 8 maart - Internationale Vrouwendag, gevierd door Palestijnen.
● 30 maart - Dag van het Land. Palestijnse protestdag tegen Israëlische bezetting van Palestijnse gebieden.
● April - Jom Ha Shoa: Dag ter herdenking van de Shoa, de vernietiging van zes miljoen joden tijdens Tweede Wereldoorlog.
● 17 april - Palestijnse Gevangenendag ter herinnering aan Palestijnen in Israëlische gevangenissen.
● 24 april - Armeense Holocaust dag
● 1 mei - Dag van de Arbeid voor Palestijnse arbeiders.
● april/mei - Jom Hazikaron: Ter herdenking van gevallen soldaten in verschillende Israëlische conflicten. Vindt plaats op de dag voor Onafhankelijkheidsdag.
● april/mei - Jom Ha-atsemoet: Onafhankelijkheidsdag. Viering van de geboorte van de staat Israël.
● 15 mei - Nakba dag: traditioneel gezien de herinnering van het vernietigde Palestijnse erfgoed in Israël.
● 4 juni - Bevrijding van Jeruzalem: Herdenking van de ‘hereniging’ van Jeruzalem na 1967-oorlog.
● 4 november - Yitzhak Rabin Memorial Day: Ter herdenking van de vermoorde premier Rabin.
●15 november - Palestijnse onafhankelijkheidsdag in 1988.

Voor alle religieuze toeristische trekpleisters in Israël wordt van bezoekers verwacht dat ze zich gepast kleden. Voor vrouwen geldt dat schouders, bovenarmen en bovenbenen bedekt zijn; in kerken en moskeeën ook het hoofd. Rokken bij voorkeur tot op de knie. Mannen dienen een lange broek te dragen en moeten in een synagoge, bij de Klaagmuur of bij een bezoek aan het gedenkmuseum Yad Vashem een keppeltje opzetten. In een moskee is het gebruikelijk om schoenen uit te doen.

Meer informatie over gewoonten en gebruiken vind je in TE GAST IN Israël & de Palestijnse Gebieden. Het boekje kost 8,95 en is te bestellen via: www.tegastin.nl.

Het klimaat wordt gekenmerkt door een hete en droge zomer en een koele en vochtige winter. Hoewel je Israël in principe het hele jaar kunt bezoeken zijn de lente (maart tot mei) en de herfst (september tot december) de beste periodes om het land te bezoeken. In de zomer is het droog en warm. Aan de kust heerst een drukkende vochtigheid, in Eilat en de Dode Zee kan het kwik tot meer dan 40˚ C oplopen. Een hoofddeksel en zonnebril worden aangeraden. In de winter valt van eind november tot begin maart de nodige regen. De temperatuur aan de kust bedraagt ’s winters gemiddeld 15˚ C. In de bergen van Galilea en de hoger gelegen delen van de Westelijke Jordaanoever kan het vijf tot tien graden koeler zijn. In Eilat zakt de temperatuur ’s winters zelden onder de 20˚ C.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater.

TEL AVIV

Het grondgebied van Israel bedraagt (zonder de bezette gebieden) ongeveer 21.000 km² (ongeveer de helft van Nederland; 2/3 van België). Landschappelijk zijn in Israel vier gebieden te onderscheiden. De kustvlakte in het westen met een lengte van ongeveer 200 km en een breedte van gemiddeld 20 km. Dit gebied bestaat uit een lange keten van steden, landbouwnederzettingen en badplaatsen. Meer naar het oosten ligt het westelijk bergland dat zich van noord naar zuid uitstrekt over een lengte van ruim 300 km. In de vruchtbare valleien van dit berggebied telen de boeren o.a. fruit, olijven en katoen. Ten oosten van het westelijk bergland ligt de Jordaanslenk, dat een onderdeel vormt van de Rift Vallei, een breuk in de aarde die zich uitstrekt van Noord-Syrië tot Mozambique. In dit gebied liggen o.a. het Meer van Galilea, de Jordaanvallei, de Dode Zee en de Golf van Eilat. In het zuiden ligt de Negev woestijn die tweederde van de oppervlakte van Israel omvat.

In Israel bevinden zich heilige plaatsen voor vele godsdiensten. Zodoende vind je hier aanhangers van het jodendom, christendom, islam, bahai geloof en andere sekten. Binnen het jodendom bestaan drie hoofdrichtingen: het orthodoxe, het conservatieve en het liberale jodendom. Bij de moslims zijn de soennieten in de meerderheid. Aangezien Israel het Heilige Land is voor christenen zijn hier alle christelijke gezindten vertegenwoordigd, van streng orthodoxen tot rooms-katholieken en van kopten tot protestanten.

Hebreeuws en Arabisch zijn de officiële talen van Israël.

In onderstaande woordenlijst wordt eerst het Hebreeuws vermeld, en daaronder in cursief het Arabisch. Beiden talen kennen een mannelijke en vrouwelijke aanspreekvorm. Ook bijvoeglijke naamwoorden hebben een mannelijke en vrouwelijke variant.

Hallo/ goedendag
Sjaloom
Marhaba

Goedemorgen
Booker tov
Sabah al-kheir

Goedemiddag
Sjaloom/ tsaharaim tovim
Masa’ al-kheir

Welterusten/ goedenacht
Laila tov
Tisbah ‘ala kheir

Tot ziens
Lehietraot
Ila l-lieqa/ ma’a s-salama

Wat is uw naam?
Eich korim lecha? (m)/ Eich korim lach (v)
Sjoe ismak? (m)/ sjoe ismik? (v)

Ik heet ....
Korim li …
Ismi ...

Ja/ nee
Ken/ lo
Aywa/ la

Ik begrijp het niet
Ani lo mevin (m)/ ani lo mevina (v)
Ana misj faahim (m)/ Ana misj fahma (v)

Dank u wel/ Hartelijk dank
Toda/ Toda raba
Sjoekran/ sjoekran djazilan

Ik kom uit Nederland/ België
Ani mi holand/ belgia
Ana min hoelanda/ beldjika

Ik wil ...
Anie rotze (m)/ anie rotza (v)
Biddie ... / oeried ...

Ik heb honger
Ani raev (m)/ anie reeva (v)
Ana ga’aan (m)/ ana ga’ana (v)

Ik heb dorst
Anie tzamè (m)/ anie tzmea (v)
Ana atsjaan (m)/ ana atsjana (v)

Water/ thee/ koffie
Mayyim/ té/ café
May/ sjaj/ (q)ahwa

Okay
Tov
Tayyib

Goed
Tov (m)/ tova (v)
Kwayyis/ djayyid

Mooi
Jaffè
Djamiel (m)/ djamiela (v)

Klein
Katan (m)/ ktana (v)
Saghier (m)/ saghiera (v)

Groot
Gadol (m)/ gdola (v)
Kabier (m)/ kabiera (v)

Hoeveel kost dit?
Kama ze oleh?
Qaddeesj hada?/ bikam hada?

Waar is ... ?
Eifo ...?
Ween .... ?

Hotel/ restaurant
Bet malon/ mis’ada
Foendoeq/ mata’am

Bank/ postkantoor
Bank / doar
Bank/ maktab al-baried

Toilet/ douche
Sjiroetim/ miklachat
Twalet/ hammaam/ doesj

1 = achat/ wahid
2 = sjtaïm/ ithneen
3 = sjalosj/ thalatha
4 = arba/ arba’a
5 = chamesj/ khamsa
6 = sjesj/ sitta
7 = sjeva/ saba’a
8 = sjmone/ thamanya
9 = teisja/ tisa’a
10 = esser/ ’asjara
20 = esrim/ ’ashrien
30 = sjlosjim/ thalatien
40 = araba’im/ arba’ien
50 = chamisjim/ khamsien
60 = sjisjim/ sittien
70 = sjivim/ saba’ien
80 = sjmonim/ thamanien
90 = tisjim/ tisa’ien
100 = mea/ miyya
1000 = ellef/ alf

Uitspraak Hebreeuws:
ch = iets scherper dan de Amsterdamse ‘g’
g = als in het Franse garçon
sh = als ‘sj’

Uitspraak Arabisch:
dj = als ‘dj’ in James
h = uitgesproken als hijgende ‘h’
kh = als harde ‘g’
gh = tussen ‘r’ en ‘g’ als in het Franse Paris
th = als ‘th’ in het Engelse thing
dh = als ‘th’ in het Engelse that
‘ = een keelklank die benaderd wordt door de ‘a’ diep in de keel uit te spreken
sh = als ‘sj’
q = ‘k’ achter in de keel uitgesproken

Ambassade van Israël in Nederland
Buitenhof 47, 2513 AH Den Haag,
T + 31 (0)70 3760500

Ambassade van Israël In België
Sterrewachtlaan 40, 1180 Brussel,
T + 32 (0)2 3735500

Nederlandse ambassades in Israël
Nederlandse: Beit Oz, 14 Abba Hillel straat, Ramat Gan, 52506 Tel Aviv.
T +972 (0)3 7540777
F +972 (0)3 7540751

I  www.netherlands-embassy.co.il

Ambassade van België in Israël
Hahilazon straat 12, Ramat Gan, 52522 Tel Aviv
T +972 (0)3 6138130
F +972 (0)3 6138160
I www.diplomatie.be/telavivnl

Neem in het voorjaar luchtige, katoenen kleding mee. In de woestijn en hoger gelegen gebieden kan het ’s avonds goed afkoelen en komt een vest of trui goed van pas. Bezoek je Israël in de winter, zorg dan voor warme kleding en een regenjas.

In Israël wordt 220 volt gebruikt. De stopcontacten hebben drie ingangen, maar Nederlandse stekkers met twee dunne pooltjes kun je er gewoon gebruiken.

Mensen die in het toerisme werken rekenen op een fooi.

Als je mensen wilt fotograferen is het zaak dat je van tevoren om toestemming vraagt. Op sabbat en joodse feestdagen is het fotograferen op heilige plaatsen zoals bij de Klaagmuur niet toegestaan. Op vliegvelden, bij grensposten en andere strategische plaatsen is fotograferen verboden.

Betaalmiddel in Israël is de shekel, die is onderverdeeld in agorot. Er zijn biljetten van 20, 50 en 100 shekel. Voor 1 euro krijg je ongeveer 5 shekel (stand september 2011). Kijk voor de actuele koers op www.mijnwisselkoers.nl.
Buitenlandse valuta kunnen bij iedere bank en in de meeste hotels gewisseld worden. Banken rekenen commissie, soms wel vier procent. In Israël tref je veel geldautomaten aan. In sommige hotels en winkels kan met euro’s en Amerikaanse dollars betaald worden. 
 

Voor Israël zijn geen vaccinaties nodig.
Houd er rekening mee dat de straling van de zon in de (sub)tropen bijzonder sterk is. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Doe een T-shirt aan als je gaat snorkelen. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Zie ook: www.gezondopreis.nl.

Volwassenen mogen 250 sigaretten of 250 gram tabaksproducten importeren, 2 liter wijn en een liter sterke drank en 250 milligram parfum.

In Israël is het een uur later dan in de Benelux.

In Israël is het relatief veilig reizen. Onze beeldvorming over de regio wordt vooral bepaald door de media en hun taalgebruik, die berichten over ‘terroristische aanslagen’ en ‘het gewapende conflict’. Wel is het verstandig vooraf de websites van de Nederlandse en Belgische ambassades (www.minbuza.nl en http://diplomatie.belgium.be) te raadplegen of bij lokale autoriteiten te informeren naar de actuele situatie.

Er is een breed scala aan handwerk en sieraden te koop. Bijzonder is het Armeense keramiek uit Jeruzalem, de talrijke Heilig Landsouvenirs, kabbalistische kunst en heerlijk smaken de wijnen uit Galilea.
Winkels zijn open van zondag tot en met donderdag van 9.00-19.00 uur. Winkels kunnen gesloten zijn tussen 13.00-16.00 uur. Op vrijdag zijn de openingstijden meestal van 9.00-13.00 uur. Op zaterdag (de sabbat) en op de vooravonden van joodse feestdagen sluiten de joodse winkels vroeg in de middag. Banken zijn op maandag en woensdag open van 8.30-12.30 uur, vrijdag van 8.30-12.00 uur. Op zondag, dinsdag en donderdag van 8.30-12.30 uur en 16.00-17.30 uur.
Tijdens de sabbat ligt het openbare leven in Israël vrijwel volledig plat. Ook overheidsinstellingen zijn dan gesloten. Uitzonderingen vormen Tel Aviv en Eilat, en Arabische steden zoals Nazareth en Akko.