CENTRAAL-AZIË - Groepsreis - 22 dagen

Kazachstan heeft een oppervlakte van 2.717.300 km² (66 maal Nederland, 90 keer België). Het land telt 15,4 miljoen (2009) inwoners waarvan ongeveer 40 procent op het platteland woont. Kazachstan is economisch het meest ontwikkeld van de Centraal Aziatische landen. Het land beschikt over grote hoeveelheden brandstofreserves, mineralen en metalen. De olie- en gasindustrie is momenteel sterk groeiende door de grote instroom van buitenlandse investeringen en de recente vondsten van velden in de Kaspische Zee. Naast de bloeiende energiesector neemt ook de agrarische sector met de tarweproductie een belangrijke plaats in. In de afgelopen jaren zijn de tegenstellingen tussen de regio’s, tussen stad en platteland en tussen arm en rijk echter fors toegenomen.
Kazachen stammen af van Turkse nomaden, die al duizend jaar het steppegebied tussen de Volga en Tian Shan domineren. Eeuwenlang trokken ze met hun paarden, kamelen, schapen en geiten door de immense grasvlakten. Door hun nomadisch bestaan hebben de Kazachen in tegenstelling tot de Tadzjieken en Oezbeken, geen geschreven literatuur. De Kazachse cultuur vindt haar oorsprong in de vertelkunst. Het contact met de Russen bracht daar verandering in. Het nomadisme werd net als in Kirgizstan aan banden gelegd en er ontstond in de loop van de negentiende eeuw een Kazachse intelligentia. Slechts iets meer dan de helft van de bevolking (55 procent) is etnisch Kazach. De rest bestaat uit Russen (28 procent), Oekraïners (4 procent), Duitsers (2 procent), Oezbeken (2 procent) en overige (9 procent). De meeste Kazachen wonen in het armere zuiden op het platteland, de Russen wonen met name in het rijkere, geïndustrialiseerde noorden.
 

In de grotere steden in Kazachstan heb je telefooncellen (taksofon) van waaruit je met een telefoonkaart kunt bellen. Telefoonkaarten zijn te koop bij het postkantoor, kantoren van Qazaq telekom en bij de kiosken op straat. De luxe hotels hebben een businesscentrum met mogelijkheden tot bellen en faxen. Het internationale landennummer van Nederland is 0031, van België 0032. Kijk ook op www.countrycode.org. Of je mobiel kunt bellen is afhankelijk van je abonnement, toestel en de situatie per land. Informeer voor vertrek bij je provider wat de mogelijkheden en kosten zijn.
Alle grote en kleine steden hebben openbare internetvoorzieningen. Het kost ongeveer een à twee euro per uur. Er zijn ook cafés en restaurants met wi-fi toegang.

Nergens vindt je de nomadische roots van Kazachstan zo goed terug als in het eten en drinken. Nomaden eten het voedsel dat het eerst beschikbaar is; en dat is vooral afkomstig van paarden en schapen. In het hele land vind je de bekende Centraal-Aziatische maaltijden als sjaslik, laghman (noedels), manti (gestoomde knoedels) en plov. Kazachse plov is zoet, met abrikozen, rozijnen en pruimen. Plov Askabak bestaat vooral uit pompoen. Een typisch Kazachse maaltijd is beshbarmak, stukken gekookt rundvlees, schapenvlees of paardenvlees met ui, die geserveerd worden op platte stukken pasta. De bouillon van het vlees wordt apart ernaast gedronken. In bazaars en sommige restaurants vind je kazy, een worstje van gerookt paardenvlees.
In de grote steden en in het noorden overheerst de Russische keuken, als afspiegeling van de aanwezigheid van de vele geïmmigreerde Russen. Maar er zijn veel verschillende typen restaurants, van Chinees en Koreaans tot Italiaans en Tex-Mex. Als je voordelig wilt eten neem je een ‘biznes lanch’ (business lunch), ook wel ‘kompleksny obed’ genoemd. Deze wordt in veel restaurants aangeboden. Je krijgt dan een driegangen menu met soep of salade, het hoofdgerecht en een toetje en een drankje.
De appels uit Kazachstan zijn vermaard. Almaty en Alma Ata betekent letterlijk ‘vader van de appels’.
Wat de drankjes betreft: koumis (gefermenteerde merriemelk) is populair. Op de steppes en in de woestijn heb je ook shubat (gefermenteerde kamelenmelk). Die is iets minder zout.
 

Kazachstan kent tal van nationale feest- en herdenkingsdagen om onafhankelijkheid, oorlogen en martelaars te herdenken. Belangrijkste feestdagen zijn: Nieuwjaarsdag (1 januari); Overwinningsdag (9 maart); Dag van de Hoofdstad (10 juni); de verjaardag van Astana als hoofdstad; Dag van de Grondwet (30 augustus); Dag van de republiek (25 oktober); Onafhankelijkheidsdag (16 december).
Daarnaast zijn er de islamitische feesten zoals het Suikerfeest na afloop van de ramadan (19-22 augustus 2012; 8-11 augustus 2013 en het Offerfeest (26 oktober 2012; 15 oktober 2013). Tijdens de vastenmaand ramadan (van 20 juli - 18 augustus 2012; 9 juli - 7 augustus 2013) blijft het openbaar leven functioneren en grote delen van de bevolking doen er niet aan mee.
 

Kazachen zijn zeer gastvrij. Wanneer je bij iemand thuis uitgenodigd wordt, neem dan een cadeautje mee zoals een bos bloemen of doos bonbons. In huis dien je je schoenen uit te trekken, meestal krijg je pantoffels aangeboden. Vermijd het om met je schoenen op de dastarkhan, het kleed dat als tafel dient, te stappen. Zorg er ook voor dat terwijl je zit, je voetzolen niet naar iemand wijzen. Eet met je rechterhand en probeer daar ook alles mee aan te pakken, de linkerhand is volgens moslims onrein.

Kazachstan heeft een landklimaat met sterke contrasten. In het noorden ligt de gemiddelde temperatuur in januari rond min 18° C, in juli rond 19° C (hoewel het noordoosten veel warmer kan zijn). De winters duren lang, van eind oktober tot midden april. In het zuiden is het in januari gemiddeld min 3° C, in juli 30° C. Tijdens de zomer heerst in de berggebieden een aangename temperatuur van rond de 25° C. De hoeveelheid neerslag varieert per gebied. In de berggebieden is de gemiddelde neerslag 1600 mm, in de woestijn 100 mm.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).

ALMATY

Kazachstan is een uitgestrekt plateau dat afloopt van het oosten naar het westen. Het uiterste noorden is eveneens laag en ligt zelfs beneden de 200 meter. Langs de grens met China en Kirgizstan liggen het Altai- en Tian Shangebergte met bergtoppen tot boven 4000 meter. In het zuiden liggen woestijnsteppen en woestijn. Van noord naar zuid, langs de rivieren en aan de voet van de bergen vind je grassteppen met tsjernosem (löss, zwarte bodem) die ontgonnen zijn voor de akkerbouw.

In Kazachstan is ongeveer de helft van de bevolking moslim, de andere helft is Russisch-orthodox.

Het Kazachs is een Turkse taal met een Cyrillisch alfabet. In Kazachstan spreken net zo veel mensen Kazachs als Russisch. Vooral in de grote steden en in het zakenleven lijkt iedereen Russisch te spreken. Het Kazachs wordt vooral gesproken door de etnische Kazachen op het platteland.

Ambassade van Kazachstan in Nederland
Nieuwe Parklaan 69, 2597 LB Den Haag
T +31 (0)70 363 47 57
F +31 (0)70 365 76 00
E www.kazakhembassy.nl

Ambassade van Kazachstan in België
Van Beverlaan 30, 1180 Brussel
T +32 (0)2 373 38 90
F +32 (0)2 374 50 91
I www.kazakhstanembassy.be

Nederlandse ambassade in Kazachstan
Nauryzbai Batyr Street 103, 050022 Almaty
T +7 727 250 37 73
F +7 727 266 37 72
I www.netherlands-embassy.kz 

Belgische ambassade in Kazachstan
62 Kosmonavtov street, 3th floor, 010000 Astana
T +7 (7172) 97 44 85
F +7 (7172) 97 78 49
I www.diplomatie.be/astananl
 

De netspanning in Kazachstan is 220 volt. Er komen soms stroomstoringen voor en de netspanning kan wisselen, waardoor gevoelige apparatuur kan beschadigen. Reserve batterijen en een verloopstekker zijn aan te raden. Kijk voor meer informatie over voltage en gebruikte stekkers op www.kropla.com.

Hotelpersoneel, chauffeurs en gidsen zullen een kleine fooi op prijs stellen. In de restaurants kan het bedrag afgerond worden. Soms zetten (duurdere) restaurants tien tot vijftien procent servicekosten op de rekening.

Over het algemeen vindt de lokale bevolking het geen probleem om gefotografeerd te worden. Vraag mensen wel altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Het is verboden militaire objecten, grensposten en vliegvelden te fotograferen.

De Kazachse munteenheid is de tenge (KZT). Er zijn briefjes en munten van 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 en 10.000 tenge in omloop. Voor één euro ontvang je 200 tenge (september 2011). Kijk voor de actuele wisselkoersen op: www.mijnwisselkoers.nl.

In Almaty en andere steden kun je bij wisselkantoren (obmen valyuty) snel en makkelijk euro’s of USD wisselen. ATM's zijn volop aanwezig, bij banken, winkelcentra, supermarkten, hotels en treinstations. Kijk naar het teken van Bankomat. De meeste pinautomaten accepteren bankpassen van Maestro, Cirrus, Visa en MasterCard. Er zijn instructies in het Engels.
In een groot aantal winkels, restaurants en hotels kun je met een creditcard betalen.

Voor Kirgizstan worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
 

Vaccineren bij je thuis!
Bij veel reizen die we aanbieden zijn inentingen tegen de belangrijkste ziekten noodzakelijk. Niet het meest leuke deel van je reisvoorbereiding maar wel onvermijdelijk. Koning Aap heeft in samenwerking met Thuisvaccinatie.nl een oplossing gevonden voor deze vaak tijdrovende klus. In plaats van dat jij naar de GGD of huisarts moet gaan, komt een huisarts bij je thuis op het moment dat het jou schikt om de benodigde inentingen te zetten.

Thuisvaccinatie.nl is een landelijk werkend vaccinatiecentrum (enkel in Nederland). Als je minstens 4 weken voor vertrek contact met hen opneemt, garanderen we dat je gebruik kunt maken van deze unieke service. Een handig alternatief voor de GGD!
 

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen) en ontsmettingsdoekjes.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts en apotheek.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voor zover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer. Kijk voor meer informatie onder andere op: www.gezondopreis.nl.

Bij binnenkomst in Kazachstan landen dien je op twee identieke formulieren aan te geven hoeveel geld en welke kostbare bezittingen je invoert. Eén ervan houdt de douane, één krijgt de bezoeker mee. Bewaar het goed! Bij vertrek moet er een nieuw declaratieformulier ingevuld worden en samen met het oude ingeleverd worden. Hierop dien je te schrijven wat je dán nog aan waardevols bezit. In de meeste gevallen is dit slechts een bureaucratische formaliteit, vooral op de vliegvelden. Anders is het als je een landsgrens overgaat. Houd er rekening mee dat de sommige douanebeambten ronduit corrupt zijn en alles willen controleren. Klopt er zogenaamd iets niet, dan vragen ze gigantische boetes.
Antiquiteiten van vóór 1945 mogen niet worden uitgevoerd. Wil je iets uitvoeren dat er enigszins oud uit ziet zorg dan dat je een aankoopbewijs hebt en een verklaring dat het niet van voor 1945 is.
 

In de zomer is het in Kazachstan 4 uur later dan in de Benelux.

Kazachstan is een relatief veilig land voor toeristen. Uiteraard moet je zoals overal alert zijn voor zakkenrollers.
Actuele informatie over de veiligheid in Kazachstan vind je op www.minbuza.nl onder ‘reizen en landen’. Ook op http://diplomatie.belgium.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken, vind je nuttige reisadviezen.
 

De bazaars die je in bijna iedere grote stad aantreft, zijn de beste plaats om typische spullen van het land kopen. In supermarkten en grotere winkels gelden vaste prijzen terwijl in souvenirwinkeltjes afdingen gebruikelijk is.

Winkels, postkantoren en kantoren zijn geopend van 8.00 tot 18.00 uur. Tussen de middag zijn de meeste zaken gesloten in verband met de lunchpauze. De warenhuizen in de grotere steden zijn meestal langer open. In steden als Almaty en Astana verschijnen steeds meer 24 hours supermarkten waar alles te koop is. Bazaars beginnen al vroeg, rond 6.00 uur ’s ochtends.

Oezbekistan heeft een oppervlakte van 447.400 km² (11 maal Nederland; 15 maal België) waarvan slechts een klein gedeelte vruchtbaar is. Het land telt 27,8 miljoen inwoners. Ongeveer 33 procent van de bevolking leeft van de landbouw; 13 procent industrie, 8 procent constructie, 24 procent, diensten, 8 procent handel. Oezbekistan heeft vele natuurlijke grondstoffen, zoals goud, olie en gas. Het grootste deel van de energie wordt gebruikt voor de binnenlandse consumptie. Het land is grotendeels afhankelijk van de landbouw, vooral van katoen. Omdat één van de doelen van de regering is om zelfvoorzienend te zijn in voedsel is voor delen van het land een verschuiving van katoen naar graanteelt ingezet. Katoen en goud zijn vooralsnog de voornaamste exportproducten. Hoewel de officiële werkloosheid slechts 0,3 procent is, wordt de verborgen werkloosheid geschat op 30 procent. De Oezbeken zijn een goed opgeleid volk dankzij het sovjetverleden maar zoals in alle voormalige sovjetrepublieken loopt het opleidingsniveau achteruit door gebrek aan geld.
De Oezbeken horen tot de grootste bevolkingsgroep in Centraal-Azië. Het grootste deel woont in het gebied dat sinds 1924 Oezbekistan heet. Het land herbergt de grootste Turkstalige gemeenschap buiten Turkije, maar eveneens twee centra van Perzische cultuur, namelijk de steden Samarkand en Buchara. Evenals de Kazachen en Kirgiezen stammen de Oezbeken oorspronkelijk van Turks-Mongoolse nomadenstammen die sinds oudsher door deze streek trokken. De Oezbeken kozen echter al voor de komst van de Russen voor een sedentair bestaan in oasenederzettingen. Zoals vele landen van de voormalige Sovjetunie wordt ook Oezbekistan geconfronteerd met emigratie van de Russische minderheid. Oezbeken maken ongeveer 80 procent van de bevolking uit, Russen 5,5 procent, Tadzjieken 5 procent en Kazachen 3 procent. De regering wil deze emigratie zoveel mogelijk verminderen.
 

Post naar de Benelux doet er zeker twee weken over en is niet altijd even betrouwbaar. Een ander probleem is het vinden van postkaarten, ze zijn soms verkrijgbaar in de toeristische plaatsen en in de grotere hotels. In postkantoren kun je enveloppen met een postzegel kopen. Openingsuren postkantoren: ma - vrij van 9.00 tot 18.00 uur. Het Hoofdpostkantoor in Tashkent is open tot 19.00 uur. Er zijn ook postkantoortjes in de grote hotels.

Internationaal bellen kan in de meeste hoofdpostkantoren in de grotere steden (in Tashkent op de Prospekt Navoi) maar is een tijdrovende zaak. Een gesprek moet eerst worden afgerekend (per minuut), vervolgens wordt het nummer voor je gedraaid en krijg je, na enig wachten, te horen bij welk toestel je moet zijn. Particuliere telefoonkantoren werken over het algemeen sneller en zijn goedkoper. De
landcode voor Nederland is 0031, voor België 0032. Kijk voor meer informatie op www.countrycode.org.

Of je mobiel kunt bellen is afhankelijk van je abonnement, toestel en de situatie per land. Informeer voor vertrek bij je provider wat de mogelijkheden en kosten zijn. Er zijn overeenkomsten met de meeste internationale mobiel telefoonmaatschappijen. De dekking is beperkt tot de stedelijke gebieden. Houd er rekening mee dat er geen of nauwelijks dekking is in de afgelegen (berg)gebieden.

Internetcafés zijn er in de grote steden. De computers in de internetcafés in Tashkent werken doorgaans snel, maar in de andere plaatsen kunnen ze zeer langzaam zijn. In Tashkent zijn er diverse restaurants met wi-fi.

Het eten in Oezbekistan zal voor de meeste reizigers geen cultureel hoogtepunt zijn. Er is niet veel variatie en het eten is voor onze begrippen nogal vet.
Het ontbijt in de meeste hotels bestaat uit een ontbijtbuffet met thee, koffie, brood, pannenkoekjes (blinsjikis), eieren, jam, fruit en tvarok (een soort kwark) of kefir (een soort karnemelk) en melk.
Traditioneel eten kan het beste ‘s middags in een chaikhana's (theehuizen) of eethuisje. Thee, zwart of groen, haal je bij de theeman die een grote samovar heeft waaruit hij de theepotten vult met gekookt water. Vervolgens loop je langs verschillende stalletjes die ieder hun eigen gerechten verkopen. Leposhka’s, de ronde broden die op iedere straathoek verkocht worden, vormen een onderdeel van iedere maaltijd. Leg ze nooit met de versierde bovenkant naar beneden want dat betekent dat je het eten niet waardeert. Zakoeskie zijn koude voorgerechtjes en salades zoals rode bieten salade of kwark met radijsjes en bieslook. Plov, het standaardgerecht in Oezbekistan, is rijst met schapenvlees, uien, wortels en rozijnen gebakken in schapenvet. Laghman is een noedelspoep waarvan de samenstelling nogal kan verschillen maar er zit altijd schapenvlees en groenten in. Shurpa is een vettige soep met een homp vlees en groenten. Erg populair zijn sjasliks, stukjes schapenvlees aan het spies. Vooral de stukjes onverteerbaar vet tussen het vlees zijn de delicatesse bij de plaatselijke bevolking. Sjasliks eet je samen met uien, azijn en brood. Tussendoortjes zijn: manti, gestoomd deeg met een vlees- of groentevulling vlees; somsa, broodjes uit de oven, gevuld met uien en vlees; pelmeni, een soort van ravioli en pierosjki, een soort platte oliebol soms gevuld met aardappel.
Daarnaast zijn er restaurants waar overwegend Russisch eten geserveerd wordt zoals borsjt (bietensoep), bifsteks (gehakt), bief stroganoffs (vlees in een sausje) en kotelet (gepaneerd vlees).
In de grotere steden heb je tegenwoordig de keuze uit restaurants met een internationale keuken zoals Indiaas, Italiaans, Chinees of Koreaans. Ook liefhebbers van fastfood komen hier aan hun trekken. Voor vegetarische reizigers het niet de meest ideale landen maar je kunt overleven. Plov en laghman kunnen soms zonder vlees besteld worden, daarnaast is er een uitgebreide assortiment aan salades en zakoeskie (koude voorgerechtjes). Het beperkte aanbod aan vegetarisch eten heeft niets te maken met een gebrek aan groenten en fruit; de bazaars zijn er vol van. Eten zonder vlees is geen eten, vindt men. Het beste eten wordt bij de mensen thuis gemaakt, dus grijp je kans als je uitgenodigd wordt.

Bij het eten worden mineraalwater en frisdranken geserveerd. Koffie is niet altijd verkrijgbaar dit in tegenstelling tot thee dat overal en altijd gedronken wordt. Wodka is er in alle soorten en maten, evenals Oezbeekse champagne en cognac. Lokale wijn is moeilijker te krijgen en lijkt vooral op port. Kwas is een soort licht alcoholisch drankje gemaakt van oud brood en gist. Westers bier is bijna overal te koop terwijl het lokale bier veel moeilijker te vinden is. In Oezbekistan moet je geen water uit de kraan drinken. Flessen water is bijna overal te koop.
 

Oezbekistan kent tal van nationale feest- en herdenkingsdagen om onafhankelijkheid, oorlogen en martelaars te herdenken. Nieuwjaarsfeest (1 januari); Internationale Vrouwendag (8 maart) op deze dag krijgen vrouwen en meisjes cadeautjes, bloemen en kaarten. Dag van de Arbeid (1 mei); Dag van de Overwinning, einde van de tweede wereldoorlog (9 mei); Onafhankelijkheidsdag (1 september), deze dag wordt groots gevierd met markten waar snoep verkocht wordt, muziek- en dansvoorstellingen en vuurwerk. Het initiatief tot de viering komt echter vooral van de overheid, die een bijzondere waarde hecht aan deze dag; Dag van de Grondwet (8 december).
Daarnaast zijn er de islamitische feesten zoals het Suikerfeest na afloop van de ramadan (19-22 augustus 2012; 8-11 augustus 2013) en het Offerfeest (26 oktober 2012; 15 oktober 2013). Tijdens de vastenmaand (van 20 juli-18 augustus 2012; 9 juli - 7 augustus 2013) blijft het openbaar leven functioneren en grote delen van de bevolking doen er niet aan mee.
Nowruz (21 maart) is een wijdverspreid feest dat vooral in Iran, maar ook in Centraal-Azië gevierd wordt. Het is het feest van het begin van de lente (in Iran ook het begin van het nieuwe jaar). Een paar dagen voor Nowruz is het tijd voor khashar; ervoor zorgen dat alle woningen, steden en dorpen er netje uit zien.
 

Oezbeken zijn zeer gastvrije mensen. Een gast mogen ontvangen is in deze regio een hele eer daarom geef je hem zonder meer alles, ook al heb je zelf niets. Dat is voor westerlingen soms moeilijk te accepteren, maar deze gastvrijheid weigeren is zoiets als grafschennis. Probeer ervan te genieten en het te honoreren door bijvoorbeeld van al het eten of drinken dat je aangeboden wordt tenminste een kleinigheid te proeven.
Wanneer je bij iemand thuis uitgenodigd wordt, neem dan een cadeautje mee zoals een bos bloemen of doos bonbons. In huis dien je je schoenen uit te trekken, meestal krijg je pantoffels aangeboden. Vermijd het om met je schoenen op de dastarkhan, het kleed dat als een soort tafel dient, te stappen. Zorg er ook voor dat terwijl je zit, je voetzolen niet naar iemand wijzen. Eet met je rechterhand en probeer daar ook alles mee aan te pakken, de linkerhand is volgens moslims onrein.
Thee is het eerst dat je aangeboden krijgt als je ergens te gast bent. Het is het teken van gastvrijheid en je drinkt het uit theekommetjes (pyala’s). Thee wordt in grote theepotten gezet en drie maal teruggeschonken in de kop voordat het opgedronken mag worden. De theekommetjes worden nooit helemaal volgeschonken, want dat betekent dat iemand onwelkom is en moet opstappen. Wanneer de thee te warm is, blaas er dan niet in maar draai de thee in de kom voorzichtig rond. Brood is heilig in Centraal-Azië. Leg brood niet op de grond, niet met de onderkant naar boven en gooi het niet weg. Als iemand je een kopje thee aanbiedt en je hebt er geen tijd voor, zal hij je in plaats van thee brood aanbieden. Breek er in ieder geval een stukje vanaf en bedank met het gebruikelijke dankteken, de amin. Beide handpalmen worden boven het gezicht geheven en vervolgens wordt langzaam een neergaande beweging langs de wangen gemaakt.

Voor mannen is het schudden van handen een veelvuldige bezigheid in Oezbekistan en een teken van warmte en vriendschap. Ook leggen veel mannen hun rechter hand op hun hart en buigen naar voren. Goede vrienden schudden elkaar de hand door de handpalmen in elkaar te leggen terwijl de duim naar boven steekt. Er wordt niet gedrukt of geknepen. Vrouwen schudden over het algemeen geen handen. Ze raken de schouders van elkaar aan met de rechterhand en aaien er zachtjes overheen. Jonge vrouwen kussen oudere vrouwen vaak op hun wang als teken van respect.

De traditionele kleding van Oezbeekse mannen bestaat uit lange, kleurige gestreepte jassen (chapans) en wijde broeken die bij de kuiten uit hoge laarzen poffen. Tegenwoordig zie je alleen nog oude mannen met deze kledij rondlopen. Op hun hoofd dragen ze een doppa (tsjoebeteika). Deze geborduurde hoofddeksel komen oorspronkelijk uit de Fergana en zijn in de loop der eeuwen overgenomen door alle Oezbeekse clans. Vroeger had ieder clan zijn eigen motieven op de doppa, tegenwoordig is de zwarte doppa met peperboomvruchten het symbool van de Oezbeekse man. Vrouwen dragen overwegend bonte zijde jurken, vaak met een kleurige broek. Hun hoofd bedekken ze met gebloemde hoofddoeken, soms dragen ze ook een doppa. Als de doppa wit is betekent het dat de vrouw nog ongehuwd is.

Tijd is een relatief begrip in Oezbekistan, met afspraken neemt men het niet zo nauw.
 

Oezbekistan heeft een landklimaat. De zomers (van mei tot oktober) zijn droog en heet met een gemiddelde temperatuur in juli van 32 graden (overdag kan het zo’n 35 graden tot 45 graden zijn). Dankzij de lage luchtvochtigheid zijn deze hoge temperaturen toch nog goed te verdragen. De winters lopen van november tot februari en kunnen zeer koud zijn met temperaturen tot 40 graden onder nul . Regen valt er weinig en als die valt is dat vooral in de bergen en in het oosten van de Ferganavallei. In de nazomer, begin oktober, kan er vooral in berggebieden ook regen vallen. De beste reisperiode is in het voorjaar (april-mei) of in het najaar (september-oktober).

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing.

TASHKENT

Oezbekistan bestaat voornamelijk uit woestijn en semi-woestijn. Het uitgestrekte laagland in het westen bestaat uit de Kyzylkumwoestijn (rode zand) en de oase Choresem aan de beneden loop van de rivier Amu Darja. Hier leven gazellen, dromedarissen en kamelen, slangen en schorpioenen. In het uiterste westen ligt het Aralmeer en het Ustjurtplateau. De Amu Darja en de Syr Darja zijn de twee grootste rivieren van Oezbekistan; ze vinden hun oorsprong in de bergketens ten oosten van Oezbekistan. Het oosten bestaat uit het grootste gedeelte van het Ferganabekken en de uitlopers van de Tian Shan en Zerafshanketen met pieken tot 4500 meter hoog. Het berggebied is de thuishaven van beren, lynxen, berggeiten en zelfs de sneeuwluipaarden. Het vruchtbare en dichtbevolkte Ferganabekken wordt aan alle kanten omringd door bergketen en rivieroases. Deze vallei (300 kilometer lang, 170 kilometer breed) is de grootste vallei van Centraal-Azië. In Oezbekistan is veel van de oorspronkelijke woestijn in cultuur gebracht. Uit irrigatiekanalen die door de rivieren Amu Darya en Syr Darya worden gevoed, stroomt water de woestijn in waardoor het eens zo barre landschap veranderde in vruchtbare katoenvelden. Deze irrigatie heeft een ecologisch drama tot gevolg gehad. Het Aralmeer, waarin de twee rivieren uitmonden, is 70 procent ingekrompen en zal, als de irrigatie zo wordt voortgezet, in 2020 verdwenen zijn.

In Oezbekistan is ongeveer 90 procent moslim en 10 procent Russisch-orthodox.

Tot de oudste religieuze voorstelling van Centraal-Azië hoort de vuurreligie. Vuur had voor de animistische nomadenvolkeren grote betekenis. De vuurgodheid beschermde de yurt (ronde tent) en de bewoners ervan. De leer van de Perzische profeet Zoroaster waarin de kracht van licht werd verheerlijkt, had daarom een breed draagvlak in heel Centraal-Azië. Met de komst van de Arabieren in de zevende eeuw werden alle andere godsdiensten verwijderd en verdween ook het zoroastrisme dat tot dan staatsgodsdienst was. Na het vertrek van de Arabieren bleef de islam. Buchera werd in de tiende eeuw zelfs een van de belangrijkste centra in de islamitische wereld. Pas na de komst van de Russen kwam de islam in de verdrukking. Veel moskeen en madrasa’s werden gesloten; de sluier, gearrangeerde huwelijken en pelgrimstochten naar Mekka werden verboden. Ondanks deze verboden werd de islam ondergronds in leven gehouden en bleven gebruiken als het arrangeren van huwelijken en het betalen van een bruidsschat behouden. Pas na de onafhankelijkheid nam de religieuze vrijheid toe. Overal werden moskeeën en madrasa’s opgeknapt en nieuwe gebouwd. Minderheden kunnen hun Russisch-orthodoxe kerk of synagoge bezoeken. De Oezbeekse regering wil niets te maken hebben de islamitisch-fundamentalistische groeperingen, die terug willen naar een conservatieve islamitische regering. Deze groeperingen zijn officieel verboden maar hebben veel aanhang in de Ferganavallei waar regelmatig onlusten de kop opsteken.

Van de twee grote stromingen binnen de islam, de soennieten en sjiieten, heeft de soennitische de meeste aanhang in Oezbekistan. Toen Mohammed in 632 overleed ontstonden er twisten onder zijn volgelingen; er was geen opvolger aangewezen. In de directe familie van de profeet werd de opvolger gekozen, maar de aangetrouwde tak kon daarmee niet instemmen. De soennieten (soenna betekent gewoonte, het is de tot norm verheven handelswijze van de profeet) erkennen de eerste vier kaliefen (de opvolgers van Mohammed, wereldlijke bestuurders, geen geestelijken) aangezien deze uit de stam van Mohammed gekozen zijn. De sjiieten zijn de aanhangers van kalief Ali ibn Aboe Talib (sjiat betekent de partij van Ali), schoonzoon van Mohammed. Zij vinden de drie kaliefen niet legitiem. Bovendien erkennen zij de kalief niet als geestelijke autoriteit, dat is voor de imam.Vaak wordt gedacht dat de soennieten in tegenstelling tot sjiieten, per definitie tegen het maken van afbeeldingen zijn, omdat dit een nabootsing van Allah’s werk zou betekenen en het dus hovaardig is. De soennieten hebben een bedoeïenen achtergrond en bedoeïenen stonden huiverig tegenover het maken van afbeeldingen van levende wezens, omdat ze bang waren dat die daadwerkelijk tot leven zouden kunnen komen.De cultuur van de sjiieten is geworteld in een pre-islamitische traditie (vuuraanbidding), waarbij figuratie in de kunst een grote rol speelt. Bij islamitische architectuur in Oezbekistan komen zowel figuratieve als abstracte taferelen voor. Op de majolica-tableaus boven de toegangspoort van de madrasa’s in Boechara en Samarkand staan reigers en leeuwen (de leeuwen getuigen nog van de zonnesymboliek uit de pre-islamitische tijden). Daar tegenover bevinden zich madrasa’s met abstracte patronen en koranverzen.
 

In Oezbekistan is de officiële taal Oezbeeks, een taal die tot de Turkse taalfamilie hoort. Oorspronkelijk maakte het Oezbeeks gebruik van het Arabische schrift, van 1929 tot 1940 van het Latijnse alfabet, daarna van het Cyrillische schrift. In 1993 is er een wet aangenomen, die de overgang naar het Latijnse schrift regelt. In het officiële Oezbeeks werden de gangbare Russische termen vervangen door nieuw gecreëerde Oezbeekse. In het dagelijks spraakgebruik bedienen veel mensen zich van het Oezbeeks vermengd met Russisch. Na vijftien jaar onafhankelijkheid is de kennis van het Russisch afgenomen; een nieuwe generatie is opgegroeid met de Oezbeekse taal en ook Engels. Alleen de oudere generatie spreekt nog Russisch en natuurlijk de enkele Rus die gebleven is.

Ambassade van Oezbekistan in België
Avenue F.Roosevelt 99,1050 Brussel
T +32 (0)2 672 88 44
F +32 (0)2 672 39 46
I www.uzbekistan.be

Nederlands consulaat in Tashkent
Building 3, App. 74, KH Samotovoy Street, 100000 Tashkent
T +998 71 150 8595
F +998 71 255 1831
E nlconsulate.tashkent@gmail.com

We adviseren je om de bagage mee te nemen in een rugzak (met binnenframe) of in een weekendtas. Een koffer raden we sterk af. Het gewicht van je bagage kan meestal beperkt blijven tot maximaal twaalf kilo per persoon.

Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag). We vragen je om in je kledingkeuze respect te tonen voor de lokale cultuur. Zo zijn korte broeken, korte rokken en hemdjes taboe in islamitische landen. In de grote steden van Centraal-Azië is het dragen hiervan echter geen probleem.

Denk bij het samenstellen van je bagage aan bijvoorbeeld: zaklamp, waterfles, naaigerei, wasmiddel, universeel geldige verloopstekker, reisgids, voldoende fotomateriaal, pet, toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, wekker, schrijfgerei, beker, schaartje en zakmes (allebei niet in je handbagage tijdens de vluchten).

De netspanning in Oezbekistan is 220 volt. Er komen soms stroomstoringen voor en de netspanning kan wisselen, waardoor gevoelige apparatuur kan beschadigen. Reserve batterijen en een verloopstekker zijn aan te raden.

Hotelpersoneel, chauffeurs en gidsen zullen een kleine fooi op prijs stellen. In de restaurants kan het bedrag afgerond worden. Soms zetten (duurdere) restaurants tien tot vijftien procent servicekosten op de rekening. Dat gebeurt ook als er een muziekband speelt. In chaikhana’s is een fooi niet gebruikelijk.

Oezbekistan is een fotogeniek land, niet alleen vanwege de natuur maar vooral ook vanwege de mensen. Over het algemeen vindt de lokale bevolking het geen probleem om gefotografeerd te worden. Kinderen zullen zich zelfs op de voorgrond dringen om maar in beeld te komen. Vaak ontvang je zelfs als dank, vooral op markten, appels, peren of noten.
Als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Mensen kunnen hele goede redenen hebben om niet gefotografeerd te willen worden. Mensen kunnen zich afvragen wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige vrouwen houden er niet van om gefotografeerd te worden door vreemde mannen. Het kan ook gebeuren dat mensen alleen tegen betaling op de foto willen. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. Dit kan aanleiding geven tot agressieve reacties.

In musea en bij bezienswaardigheden moet je soms een apart kaartje kopen om foto’s of video-opnames te mogen maken. Deze kunnen aanmerkelijk duurder zijn dan het entreekaartje. Wees zeker terughoudend bij het fotograferen van religieuze plaatsen en gebeurtenissen.
Het is verboden militaire objecten, grensposten en vliegvelden te fotograferen.
 

Tweedaagse fotocursus
Fotografie neemt een belangrijke plaats in voor veel reizigers. Het is fantastisch magische momenten, contacten met mensen, prachtige monumenten en bizarre situaties vast te leggen. En ze vervolgens bij thuiskomst als een blijvende herinnering in te plakken, aan de muur te hangen of te verspreiden via het internet. Koning Aap organiseert enkele keren per jaar een tweedaagse fotocursus waarin zowel een inleidende technische- als een beeldende kant zit. Voor meer informatie klik hier.

De munteenheid is de Oezbeekse Sum (UZS). Een Oezbeekse Sum = 100 tiyn. Er zijn briefjes van 1000, 500, 200, 100, 50, 25, 10, 5, 3 en 1. Er zijn munten van 100, 50, 25, 10, 5 en 1.
1 Euro = 2400 UZS ( september 2011). Kijk voor de actuele koers op www.mijnwisselkoers.nl

Het hoogste Oezbeekse bankbiljet (1000 UZS) is nog geen 60 dollarcent waard. Voor 100 USD krijg je een heel pak afgeragde biljetten waar meestal een elastiek omheen zit.
Toeristen laat men het liefst in ‘harde valuta’ betalen, bij voorkeur Amerikaanse dollars. Bij banken en wisselkantoortjes in de grote hotels kun je US$ wisselen. Als je in het hoogseizoen meer dan $ 50 wilt wisselen, kan dat een probleem zijn.
Creditcards worden geaccepteerd in een aantal grote hotels. In Tashkent is er een aantal ATM's, waarvan enkele in de grote hotels. Mastercard gebruikers moeten in de provincie naar de Asaka Bank en Visa-gebrukers moeten naar de Nationale Bank van Oezbekistan (NBU).
Men heeft in Oezbekistan liever dollars dan euro’s. Voor euro’s krijg je een minder gunstigere koers en zijn moeilijker te wisselen buiten Tashkent. Officieel moeten alle prijzen in Sum aangekondigd worden. 

 

Voor Oezbekistan worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
 

Vaccineren bij je thuis!
Bij veel reizen die we aanbieden zijn inentingen tegen de belangrijkste ziekten noodzakelijk. Niet het meest leuke deel van je reisvoorbereiding maar wel onvermijdelijk. Koning Aap heeft in samenwerking met Thuisvaccinatie.nl een oplossing gevonden voor deze vaak tijdrovende klus. In plaats van dat jij naar de GGD of huisarts moet gaan, komt een huisarts bij je thuis op het moment dat het jou schikt om de benodigde inentingen te zetten.

Thuisvaccinatie.nl is een landelijk werkend vaccinatiecentrum (enkel in Nederland). Als je minstens 4 weken voor vertrek contact met hen opneemt, garanderen we dat je gebruik kunt maken van deze unieke service. Een handig alternatief voor de GGD!
 

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen) en ontsmettingsdoekjes.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts en apotheek.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voorzover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer. Kijk voor meer informatie o.a. op: www.gezondopreis.nl.

Bij binnenkomst in Oezbekistan dien je op twee identieke formulieren aan te geven hoeveel geld en welke kostbare bezittingen je invoert. Eén ervan houdt de douane, één krijgt de bezoeker mee. Bewaar het goed! Bij vertrek moet er een nieuw declaratieformulier ingevuld worden en samen met het oude ingeleverd worden. Hierop dien je te schrijven wat je dán nog aan waardevols bezit. In de meeste gevallen is dit slechts een bureaucratische formaliteit, vooral op de vliegvelden. Anders is het als je een landsgrens overgaat. Houd er rekening mee dat de sommige douanebeambten ronduit corrupt zijn en alles willen controleren. Klopt er zogenaamd iets niet, dan vragen ze gigantische boetes.
Antiquiteiten van vóór 1945 mogen niet worden uitgevoerd. Wil je iets uitvoeren dat er enigszins oud uit ziet zorg dan dat je een aankoopbewijs hebt en een verklaring dat het niet van voor 1945 is.
 

In de zomer is het in Oezbekistan drie uur later dan in de Benelux.

Over het algemeen is Oezbekistan redelijk veilig te bereizen. Wel is er een kans dat je te maken krijgt met corrupte douanebeambten en politieagenten. Je kunt zeker overdag zonder probleem op straat wandelen.
Zakkenrollen, tasjesroof en straatovervallen komen overal ter wereld voor. Het is daarom verstandig om op je eigendommen te letten en mensen niet de gelegenheid te geven je spullen te stelen. Het kan zeker geen kwaad wanneer je op drukke markten, stations en bij het in en uitstappen van het openbaar vervoer extra op je spullen let.
Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken. Laat in geen waardevolle spullen op de hotelkamer achter.

Actuele informatie over de veiligheid in Oezbekistan vind je op www.minbuza.nl onder ‘reizen en landen’. Ook op de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken http://diplomatie.belgium.be vind je nuttige reisadviezen.
 

Winkels, postkantoren en kantoren zijn geopend van 8.00 tot 18.00 uur. Van 13.00 tot 14.00 zijn de meeste zaken gesloten in verband met de lunchpauze. De warenhuizen in de grotere steden zijn meestal langer open. In Tashkent zie je steeds meer 24 hours supermarkten verschijnen waar eigenlijk alles te koop is. Voor de gemiddelde Centraal-Aziaat echter veel te duur. Bazaars beginnen al vroeg, rond 6.00 uur ’s ochtends.

Turkmenistan heeft een oppervlakte van 488.100 km² (12 maal Nederland; 16 maal België) en telt 4,9 miljoen inwoners. Nijazov was tot zijn overlijden in 2006 de onbetwiste leider van het land. Als wees overleefde hij de Tweede Wereldoorlog, en klom langzaam omhoog in het sovjet partijbestel en regeerde sinds de onafhankelijkheid in 1991 het land als zijn persoonlijk eigendom. Zijn beleid is sterk gericht op het stimuleren van het Turkmeens nationalisme, door zich als de politieke en spirituele leider van het land te positioneren. Centraal in het Turkmeens nationalisme staat de persoonlijkheidscultus rond zijn persoon. Hij veranderde zijn naam van Nijazov in Turkmenbashi ‘Vader aller Turkmenen’ en voegde daar later nog ‘De Grote’ aan toe. Zijn ideeën zette hij op papier in de Rukhnama, verplichte kost voor elke Turkmeen en aanwezig in elk gebouw van het land. Overal in het land hangen zijn portretten en staan beelden van hem opgericht. De stad Ashgabat is omgetoverd tot een levenloze stad met de modernste architectuur, reusachtige paleizen en gouden standbeelden. Deze prestige projecten worden betaald uit de opbrengsten van gas en olie, de voornaamste inkomstenbron van het land. Door het aanhouden van de sovjet politiek is er een relatief redelijk systeem van sociale voorzieningen. Met name de pensioenfondsen werken in vergelijking met de rest van Centraal-Azië goed. Verhogingen in uitkeringen worden echter vooral gefinancierd door het bijdrukken van geld. Hoewel de officiële werkloosheid 0 procent is, wordt deze in werkelijkheid veel hoger geschat, 60 procent (2004, schatting). De Turkmenen zijn over het algemeen goed opgeleid (vanwege sovjet verleden), maar het opleidingsniveau loopt terug door de verslechtering van het onderwijs. Oorzaak is het gebrek aan geld en materialen.
Volgens de legende stammen de Turkmenen af van de fameuze Turkse Oghuz stam die in de achtste eeuw naar Centraal-Azië trok. Zeker is dat de Turkmenen een nomadenvolk zijn en al eeuwenlang verdeeld zijn in verschillende stammen die nog steeds een belangrijke rol hebben in de politiek. De vijf belangrijkste stammen zijn de Tekke, Ersari, Sariki, Salori en Jomut die zich onderscheiden door hun dialect, kleren, sieraden en de patronen in hun tapijten.
De bevolking bestaat uit 85 procent Turkmenen, 10 procent Oezbeken, 3 procent Russen en 2 procent Azeri, Iraniërs en Kazachen. De etnische Turkmeense populatie stijgt voortdurend, doordat vele niet-etnische Turkmenen door de aanhoudende discriminatie zijn geëmigreerd. Vooral na het afschaffen van de dubbele nationaliteit in 2003 zijn vele Russen geëmigreerd. Als gevolg hiervan verliest Turkmenistan vele gekwalificeerde werknemers. Andere minderheden, zoals Oezbeken, Tadzjieken en Roma, hebben na het verlopen van het sovjetpaspoort veelal geen nieuw paspoort gekregen en zijn daardoor niet in staat om het land te verlaten.

 

Iedere vorm van communicatie wordt door de regering in de gaten gehouden. Zelfs je ansichtkaarten worden bekeken alvorens ze voor verder transport ter beschikking worden gesteld. Het sturen van een ansichtkaart naar welk land ook in de wereld kost $10cent en een brief van 20 gram kost $20cent.

Je kunt in alle grote steden nationaal en internationaal bellen en faxen op het Telegraaf station, ook wel Glavny Telegraf genoemd. Het internationale landennummer van Nederland is 0031 en van België 0032. Alle uitgaande telefoontjes kunnen worden afgeluisterd, dus wees voorzichtig. Meer info: www.countrycode.org.

Er is een service-provider in Turkmenistan: www.online.tm. Buiten Ashgabat is internet een onbekend iets en zelfs in de stad zelf is het iets voor de geprivilegieerden. Houd er rekening mee dat uitgaande e-mails bekeken kunnen worden. De regering probeert ook het aantal te benaderen websites te beperken. De beste plaats om online te gaan is een van de tophotels van Ashgabat. Zowel Hotel President, als de hotels Nissa en Grand Turkmen hebben internet. Als niet-gast kun je het beste in de laatste twee hotels terecht.

Zoals in andere Centraal-Aziatische landen staan plov (rijst, schapenvlees, uiten, wortelen en rozijnen) en sjaslik vaak op het menu. Plov wordt bereid met katoenzaadolie. Daarom ruikt het zo speciaal. Sjaslik smaakt het best als het wordt gekookt op de takken van een saxaul struik die in de woestijn groeit. Andere favoriete hapjes: samsa (samosa, vleesballetjes in deeg) en een variant van een vleespasteitje, maar dan groter en rond met de naam fitchi.
Een typisch Turkmeense maaltijd is dograma, gemaakt van brood, gekookt vlees en uien. Het wordt alleen bij speciale gelegenheden gegeten. Een soep die vaak gegeten wordt is chorba, soep van gekookt schaap met aardappel, wortelen en knolraap, elders in de regio ook wel shorpa genoemd. Ook manti, gestoomde noedels, is een populair gerecht.
Brood, cörek, is rond en plat en smaakt het lekkerst als het net uit de oven komt. Het wordt snel hard. Rond cörek bestaat het nodige bijgeloof. Het moet met het grootste respect behandeld worden en mag nooit ondersteboven geserveerd worden. Alle kruimels worden verzameld en op een veilige plaats bewaard. Gooi nooit een brood weg! Cörek wordt gebakken in een tamdyr, een grote aardewerk oven, die ook als heilig beschouwd wordt. Bij het ontbijt krijg je zure melk of chal, gefermenteerde kamelenmelk.
Mineraalwater is overal verkrijgbaar. Bier en wodka zijn allebei populair. Wat bier betreft zijn de merken Berk en Zip het meest populair.
 

Turkmenistan: Nieuwjaarsdag (1 januari); Remembrance Day (12 januari); Vlaggendag (19 februari), verjaardag van de president; Internationale vrouwendag (8 maart); Paardendag (27 april); dag van de Overwinning (9 mei), Dag van ‘Revival & Unity’ (18 mei); Dag van het gedicht Magtymguly (19 mei); Tapijtendag (25 mei of de laatste zondag in mei), Dag van de verkiezingen van de eerste president (21 juni), Meloendag (10 juli); Turkmenbashi Dag ( 14 juli); Dag van de herinnering van aardbeving in 1948 ( 6 oktober);Onafhankelijkheidsdag (27-28 oktober); Studenten jongerendag (17 november); Brooddag (30 november); Goede burendag (7 december); Neutraliteitsdag (12 december).
 

Daarnaast zijn er de islamitische feesten zoals het Suikerfeest na afloop van de ramadan (19-22 augustus 2012; 8-11 augustus 2013) en het Offerfeest (26 oktober 2012; 15 oktober 2013). Tijdens de vastenmaand (20 juli - 18 augustus 2012; 9 juli - 7 augustus 2013) blijft het openbaar leven functioneren en grote delen van de bevolking doen er niet aan mee.
Nowruz (21 maart) is een wijdverspreid feest dat vooral in Iran, maar ook in Centraal-Azië gevierd wordt. Het is het feest van het begin van de lente (in Iran ook het begin van het nieuwe jaar). Een paar dagen voor Nowruz is het tijd voor khashar; ervoor zorgen dat alle woningen, steden en dorpen er netje uit zien.

In Turkmenistan zie je een groot verschil tussen platteland en stad. Fleurige jurken en de telpek (het traditionele hoofddeksel van schapenwol voor de man) zie je vooral buiten de steden.
Turkmenen zijn in hun hart nog steeds nomaden. Nomaden regels domineren het huiselijk leven, in het bijzonder de wijze waarop gasten behandeld moeten worden. Als je een huis bezoekt, krijg je overweldigend veel belangstelling. Je krijgt soms een jonger gezinslid toegewezen die moet zorgen dat al je wensen vervuld worden.
Op spiritueel gebied hangen de Turkmenen een unieke vorm van Centraal-Aziatisch animisme aan. Het begin van een vakantie wordt gebruikt voor een pelgrimage. In het bijzonder vrouwen gebruiken deze pelgrimages als een middel om uit het dagelijks leven te breken. Je ziet karavanen van vrouwen in bussen, op weg naar plaatsen als Parau Bibi. Buiten de steden verblijven de vrouwen in huis; de man verdient de kost. De oudste vrouw in een huishouden heeft evenwel veel te zeggen.
Turkmenen zijn bijzonder religieus. Hun traditionele animistische geloof heeft zich vermengd met de islam. Moskeeën en mausolea zijn vaak versierd met animistische symbolen zoals slangen en ramshoorns. Pelgrims hebben soms een klein kribbetje om hun hals hangen, ten teken dat zij graag een kind wensen.
 

Turkmenistan heeft een landklimaat. De zomers zijn extreem warm en de winters koud. De gemiddelde temperatuur is in januari vier graden onder nul, de temperaturen kunnen in de winter echter dalen tot min 33 graden. De gemiddelde temperatuur is in juli 28 graden, de temperaturen kunnen echter stijgen tot 50 graden. De neerslag is over het algemeen het hele jaar door gering. Beste reisperiode is het voorjaar (april-mei) en najaar (september-oktober).

 

Turkmenistan ligt voor het merendeel beneden de 200 meter en bestaat voor het grootste gedeelte uit de Karakumwoestijn (zwarte woestijn met steeds veranderende zandduinen). Alleen het Kopet Dag gebergte langs de grens met Iran, en het Karabilplateau langs de grens met Afghanistan liggen boven de 500 meter. Het gebied langs de Kaspische Zee ligt beneden de zeespiegel. De rivieren Murgab en de Hari Rud lopen dood in de woestijn.
 

Turkmenen zijn bijzonder religieus. Hun traditionele animistische geloof heeft zich vermengd met ideeën uit de islam. Moskeeën en mausolea zijn vaak versierd met animistische symbolen zoals slangen en ramshoorns. Pelgrims hebben soms een klein kribbetje om hun hals hangen, ten teken dat zij graag een kind wensen. Naast een overgrote meerderheid van moslims bestaat een minderheid die Russisch-orthodox is.

Turkmeens is de officiële staatstaal van Turkmenistan. De taal hoort tot de zuidwesterse Turkse taalgroep, net als het Azeri (taal in Azerbeidjan) en het Turks. In Turkmenistan spreekt bijna iedereen Russisch en Turkmeens. Mensen die werkzaam zijn in het toerisme spreken vaak Engels.

Ambassades:

Ambassade van Turkmenistan in België
Reyerslaan 106, 1030 Brussel
T +32 (0)2 6481 874
F +32 (0)2 6400 131
E turkmenistan@skynet.be
I http://www.turkmenistanembassy.org

Nederlands consulaat in Turkmenistan
Tehran Street 17, Ashgabat 744012
T +993 12 340 067
F +993 12 344 252
E minbuza@online.tm

Voor aanvullende informatie inzake een verblijf in Turkmenistan verwijzen we naar de website van de Nederlandse ambassade te Rusland in Moskou: www.netherlands-embassy.ru

We adviseren je om de bagage mee te nemen in een rugzak (met binnenframe) of in een weekendtas. Een koffer raden we sterk af. Het gewicht van je bagage kan meestal beperkt blijven tot maximaal twaalf kilo per persoon.

Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag). We vragen je om in je kledingkeuze respect te tonen voor de lokale cultuur. Zo zijn korte broeken, korte rokken en hemdjes taboe in islamitische landen. In de grote steden van Centraal-Azië is het dragen hiervan echter geen probleem.

Het is aan te raden stevige wandelschoenen mee te nemen voor de wandeltochten die we maken in Kirgizstan.

Denk bij het samenstellen van je bagage aan bijvoorbeeld: zaklamp, waterfles, naaigerei, wasmiddel, universeel geldige verloopstekker, reisgids, voldoende fotomateriaal, pet, toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, wekker, schrijfgerei, schaartje, beker en zakmes.
 

De netspanning in Kazachstan, Kirgizstan, Oezbekistan en Turkmenistan is 220 volt. Er komen soms stroomstoringen voor en de netspanning kan wisselen, waardoor gevoelige apparatuur kan beschadigen. Reserve batterijen en een verloopstekker zijn aan te raden. Kijk voor meer informatie over voltage en gebruikte stekkers op de website van www.kropla.com

Hotelpersoneel, chauffeurs en gidsen zullen een kleine fooi op prijs stellen. In de restaurants kan het bedrag afgerond worden. Soms zetten (duurdere) restaurants tien tot vijftien procent servicekosten op de rekening. Dat gebeurt ook als er een muziekband speelt. In chaikhana’s is een fooi niet gebruikelijk.

Kazachstan, Kirgizstan, Oezbekistan en Turkmenistan zijn fotogenieke landen, niet alleen vanwege de natuur maar vooral ook vanwege de mensen. Over het algemeen vindt de lokale bevolking het geen probleem om gefotografeerd te worden. Kinderen zullen zich zelfs op de voorgrond dringen om maar in beeld te komen. Vaak ontvang je zelfs als dank, vooral op markten, appels, peren of noten.
Als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Mensen kunnen hele goede redenen hebben om niet gefotografeerd te willen worden. Mensen kunnen zich afvragen wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige vrouwen houden er niet van om gefotografeerd te worden door vreemde mannen. Het kan ook gebeuren dat mensen alleen tegen betaling op de foto willen. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. Dit kan aanleiding geven tot agressieve reacties.

In musea en bij bezienswaardigheden moet je soms een apart kaartje kopen om foto’s of video-opnames te mogen maken. Deze kunnen aanmerkelijk duurder zijn dan het entreekaartje. Wees zeker terughoudend bij het fotograferen van religieuze plaatsen en gebeurtenissen.
Het is verboden militaire objecten, grensposten en vliegvelden te fotograferen. Ook in de metro van Tashkent is het verstandig geen foto’s te maken. In Turkmenistan is het strikt verboden alles wat met de president te maken heeft te fotograferen. Omdat alle gebouwen en pleinen voorzien zijn van zijn afbeelding, blijft er helaas weinig te fotograferen over. Houd je aan die regel want voordat je het weet zit je een dag vast bij de geheime politie en dat is geen pretje. 

Tweedaagse fotocursus
Fotografie neemt een belangrijke plaats in voor veel reizigers. Het is fantastisch magische momenten, contacten met mensen, prachtige monumenten en bizarre situaties vast te leggen. En ze vervolgens bij thuiskomst als een blijvende herinnering in te plakken, aan de muur te hangen of te verspreiden via het internet. Koning Aap organiseert enkele keren per jaar een tweedaagse fotocursus waarin zowel een inleidende technische- als een beeldende kant zit. Voor meer informatie klik hier.

De Turkmeense munteenheid is de nieuwe manat (TMM). Voor één euro ontvang je 3,9 manat (september 2011). Kijk voor de actuele wisselkoers op: www.mijnwisselkoers.nl

In Turkmenistan kun je eigenlijk alleen terecht met contante Amerikaanse dollars. In winkels of hotels kun je contante dollars vaak tegen een goede koers wisselen. Contante Amerikaanse dollars die gedrukt zijn na het jaar 1996 zijn het makkelijkste in te wisselen, gevolgd door contante euro’s. Zorg in ieder geval voor voldoende cash dollars in kleine coupures. Dollarbiljetten moeten er ook goed uitzien: verfrommeld, oud papiergeld wordt geweigerd.
 

Voor Turkmenistan worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
 

Vaccineren bij je thuis!
Bij veel reizen die we aanbieden zijn inentingen tegen de belangrijkste ziekten noodzakelijk. Niet het meest leuke deel van je reisvoorbereiding maar wel onvermijdelijk. Koning Aap heeft in samenwerking met Thuisvaccinatie.nl een oplossing gevonden voor deze vaak tijdrovende klus. In plaats van dat jij naar de GGD of huisarts moet gaan, komt een huisarts bij je thuis op het moment dat het jou schikt om de benodigde inentingen te zetten.

Thuisvaccinatie.nl is een landelijk werkend vaccinatiecentrum (enkel in Nederland). Als je minstens 4 weken voor vertrek contact met hen opneemt, garanderen we dat je gebruik kunt maken van deze unieke service. Een handig alternatief voor de GGD! Kijk voor meer informatie op: www.gezondopreis.nl.
 

Bij binnenkomst dien je op twee identieke formulieren aan te geven hoeveel geld en welke kostbare bezittingen je invoert. Eén ervan houdt de douane, één krijgt de bezoeker mee. Bewaar het goed! Bij vertrek moet er een nieuw declaratieformulier ingevuld worden en samen met het oude ingeleverd worden. Hierop dien je te schrijven wat je dán nog aan waardevols bezit. In de meeste gevallen is dit slechts een bureaucratische formaliteit, vooral op de vliegvelden. Anders is het als je een landsgrens overgaat. Houd er rekening mee dat sommige douanebeambten ronduit corrupt zijn en alles willen controleren. Klopt er zogenaamd iets niet, dan vragen ze gigantische boetes.

Als je het land inkomt, worden je koffers onderzocht. Rugzakken hoeven zelden leeggemaakt te worden; daarvoor gebruikt men een röntgenapparaat. Bij vertrek wordt reizigers soms gevraagd de beelden op hun digitale camera te laten zien. Zorg dat je er geen luchthavens, regeringsgebouwen of militaire bases op hebt staan. Het is verboden antiquiteiten mee te nemen.
 

In de zomer is het in Turkmenistan drie uur later dan in de Benelux.

Over het algemeen is Turkmenistan redelijk veilig voor reizigers. Wel is er een kans dat je te maken krijgt met corrupte douanebeambten en politieagenten. Je kunt overdag meestal zonder probleem op straat wandelen. In Ashgabat moet je ervan uitgaan dat er op iedere straathoek een politieman, vaak undercover, staat die nauwgezet in de gaten houdt wat toeristen doen. Wees hier vooral voorzichtig met fotograferen.
Zakkenrollen, tasjesroof en straatovervallen komen overal ter wereld voor. Het is daarom verstandig om op je eigendommen te letten en mensen niet de gelegenheid te geven je spullen te stelen. Het kan zeker geen kwaad wanneer je op drukke markten, stations en bij het in en uitstappen van het openbaar vervoer extra op je spullen let.
Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken. Laat geen waardevolle spullen op de hotelkamer achter.

Actuele informatie over de veiligheid in Turkmenistan vind je op www.minbuza.nl, de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook op http://diplomatie.belgium.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken vind je nuttige reisadviezen.
 

Winkels, postkantoren en kantoren zijn geopend van 9.00 tot 18.00 uur. Tussen de middag zijn de meeste zaken gesloten. De bazaars en warenhuizen in de grotere steden zijn meestal langer open. Musea van 10.00-17.00 uur. In verband met het vrijdaggebed sluiten winkels en bazaars op donderdag vaak rond 14.00 uur. De Tolchuka bazaar in Ashgabat is in het weekend geopend van 8.00 - 14.00 uur.

Kirgizstan heeft een oppervlakte van 198.500 km² (bijna 5 maal Nederland; 6,5 maal België) waarop ongeveer drie keer zoveel vee (vooral schapen) als mensen leven. Het land telt ruim 5,4 miljoen inwoners (2009); ongeveer 55 procent van de bevolking woont in de provincies Osh en Jalal-Abad op een oppervlakte van 15 procent. Van de totale bevolking leeft tweederde op het platteland. De Kirgizische economie drijft vooral op akkerbouw en veeteelt. Het land is bedreven in het bouwen van waterkrachtcentrales en er worden grondstoffen zoals kwik, lood en koper en sinds kort goud gedolven. Sinds de onafhankelijkheid in 1991 is de levensstandaard gedaald. Ongeveer 40 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Er is sprake van hoge (verborgen) werkloosheid en de lonen worden veelal met vertraging uitbetaald.
De Kirgiezen stammen af van Turkse nomadenstammen die rond de tiende eeuw uit Siberië vertrokken om zich uiteindelijk in het Tian Shan te vestigen. Kirk-kiz betekent veertig meisjes. Volgens de overlevering stammen de Kirgiezen af van veertig dochters van een khan en een rode hond. De Kirgiezen hebben een rijke orale traditie, die deels op schrift is gesteld. Daartoe behoort het grote epische gedicht Manas, dat handelt over de geschiedenis van de gescheiden stammen die door hun buren worden onderdrukt. Het vers bezingt de hoop dat er ooit een machtige held opstaat die de agressie zal stoppen en de stammen weet te verenigen. Ook kennen de Kirgiezen een ouderencultus, de manap. Deze manaps staan aan het hoofd van een van de clans, waaruit het Kirgizische volk nog altijd is opgebouwd. Het nomadisme is tijdens de sovjetperiode aan banden gelegd. Tegenwoordig trekt een groot deel van de Kirgizische bevolking in de zomer met hun kuddes naar de alm. Ze hebben niet meer zoals vroeger de vrijheid om rond te trekken op zoek naar goede graaslanden. Ieder dorp heeft een klein stukje grond toegewezen gekregen. Vaak beheren enkele families de kudden van een dorp. Kirgiezen worden begraven in begraafplaatsen langs de kant van de weg. Vaak zijn het complete bouwwerken in vorm van traditionele mausolea of yurten die van een afstand op kleine dorpen lijken. In de islam is het gebruikelijk om mensen te begraven maar om dit langs de kant van de weg te doen stamt uit het nomadische verleden van de Kirgiezen. Op die manier kan de overledene, na jaren zelf onderweg te zijn geweest, het leven aan zich voorbij zien trekken in plaats van zelf onderweg te zijn.
De huidige bevolking bestaat voor 70 procent uit Kirgiezen,14 procent Oezbeken, 10 procent Russen en Duitsers en groepen Koreanen, Oekraïners, Tataren en Dunganen. Veel Russen en Duitsers zijn na de onafhankelijkheid in 1991 vertrokken.

Een brief of ansichtkaart naar de Benelux sturen doet er twee weken tot acht weken over. In het postkantoor kun je enveloppen met een postzegel kopen. Het hoofdpostkantoor van Bishkek is op werkdagen open van 7.00 - 18.00 uur, zondag van 8.00 - 17.00 uur. Er is een apart loket voor EMS, Express Mail Service.

In Kirgizstan is internationaal bellen mogelijk vanuit telefoonkantoren in de grotere steden. Meestal is het telefoonkantoor verbonden met het postkantoor. Daarnaast kun je ook in sommige hotels bellen; vraag bij de receptie. Alle internationale gesprekken gaan via een operator. Als je internationaal wilt bellen, draai eerst 00 en vervolgens de internationale code. Voor Nederland is dat 31 en voor Belgie 32. Het internationale landennummer van Kirgizstan is +996.
Mobiel bellen vanuit Kirgizstan is lastig. Het bereik is beperkt. Je kunt eventueel lokaal een sim-kaart kopen. Maar houd er rekening mee dat je in de berggebieden geen GSM-dekking hebt.
Zie ook: www.countrycode.org

De makkelijkste manier om contact te onderhouden met het thuisfront is per e-mail. Zowel in Bishkek als in Osh zijn internetcafés.

De standaardmaaltijd in Kirgizstan is de pittige laghman, een maaltijd van noedels. Beshbarmak, letterlijk ‘vijf vingers’ wordt met de hand gegeten en is een feestmaal. Het bestaat uit grote platte noedels met daarbovenop lams- of paardenvlees, gekookt in een groentesoep. Kesme is een dikke noedelsoep met stukjes aardappel, groenten en vlees. Jarkop is gesmoord vlees met groenten en noedels. Hoshan zijn gefrituurde of gestoomde noedels, te vergelijken met manti. Worstjes van paardenvlees - kazy, karta of chuchuk – eet men het liefst in combinatie met wodka.
In het Dungan-gebied, in Bishkek en omgeving en in Karakol vind je ashlyanfu, een gerecht gemaakt van koude noedels, gelei, azijn en eieren. Vraag daar ook om gestoomde broodjes met jusai, een berggrassoort verwant aan de ui, en fyntyozi, pittige koude rijstnoedels. Gyanfan is rijst met vlees en groentesaus.
De nationale drank is koumis, licht alcoholische paardenmelk, verkrijgbaar in de lente en vroege zomer. Het wordt meestal door nomaden langs de kant van de weg verkocht en smaakt een beetje naar waterige karnemelk. Bozo is een dikke mousserende drank gemaakt uit gekookt gefermenteerde gierst of andere graansoorten. Jarma en maksym zijn gefermenteerde gerstdranken, gemaakt van yoghurt en gist. In Bishkek kun je het kopen onder de naam Shoro. Bij deze drankjes wordt boorsok gegeten, gefrituurde deegwaren. Favoriet zijn kurut, kleine balletjes gedroogde yoghurt.
Issyk-köl honing is de beste honing van Centraal-Azië. Plaatselijk gemaakte zwarte bessen jam smaakt fantastisch. In Cholpon-Ata verkopen kinderen en bejaarden gedroogde vis aan een touwtje; in de bazaar kun je gestoomde vis kopen. De thee is over het algemeen heel sterk. Het kokende theewater wordt gemengd met melk voordat het geserveerd wordt.

Kirgizstan kent tal van nationale feest- en herdenkingsdagen: Nieuwjaarsdag (1 januari); Russisch-orthodox kerstmis (7 januari); Internationale vrouwendag (8 maart); Dag van de Arbeid (1 mei); Dag van de Grondwet (5 mei); Dag van de Overwinning (9 mei) wordt het einde van de tweede wereldoorlog gevierd; Dag van het leger in Kirgizstan (29 mei); Onafhankelijkheidsdag (31 augustus).
 

Daarnaast zijn er de islamitische feesten zoals het Suikerfeest na afloop van de ramadan (19-22 augustus 2012; 8-11 augustus 2013) en het Offerfeest (26 oktober 2012; 15 oktober 2013). Tijdens de vastenmaand (van 20 juli - 18 augustus 2012; 9 juli - 7 augustus 2013) blijft het openbaar leven functioneren en grote delen van de bevolking doen er niet aan mee. Kijk voor meer feesten op: www.beleven.org/feest

Kirgiezen zijn zeer gastvrij. Thee is het eerst dat je aangeboden krijgt als je ergens te gast bent. Het is het teken van gastvrijheid en je drinkt het uit theekommetjes (pyala’s). Thee wordt in grote theepotten gezet en drie maal teruggeschonken in de kop voordat het opgedronken mag worden. De theekommetjes worden nooit helemaal volgeschonken, want dat betekent dat iemand onwelkom is en moet opstappen. Wanneer de thee te warm is, blaas er dan niet in maar draai de thee in de kom voorzichtig rond.

Voor mannen is het schudden van handen een veelvuldige bezigheid in Kirgizstan en een teken van warmte en vriendschap. Ook leggen veel mannen hun rechter hand op hun hart en buigen naar voren. Goede vrienden schudden elkaar de hand door de handpalmen in elkaar te leggen terwijl de duim naar boven steekt. Er wordt niet gedrukt of geknepen. Vrouwen schudden over het algemeen geen handen. Ze raken de schouders van elkaar aan met de rechterhand en aaien er zachtjes overheen. Jonge vrouwen kussen oudere vrouwen vaak op hun wang als teken van respect.

In Kirgizstan dragen de mannen een alkalpak, een witte vilten hoed, op hun hoofd. Op het platteland en in de bergen dragen de vrouwen vaak kleurige wijde jurken met een hoofddoek om hun hoofd. In de steden kom je deze kledij bijna niet meer tegen.
Tijd is een relatief begrip in Kirgizstan, met afspraken neemt men het niet zo nauw.

Nog steeds worden in Kirgizstan bruiden geschaakt (ontvoerd). Het ontvoeren van jonge bruiden is een nomadische traditie en neemt vooral de laatste jaren toe vanwege de economische crisis. De kosten van een bruiloft en de hoge bruidschat, veelal paarden, zijn te hoog geworden. Officieel is het schaken van bruiden ruim tien jaar geleden verboden maar vervolgd wordt bijna nooit iemand. Zeker de helft van de Kirgizische huwelijken volgt op een ontvoering, in tweederde van de gevallen tegen de wil van de bruid in.

Kirgizstan heeft een berg- en landklimaat met forse verschillen tussen de laag- en hooggelegen gebieden. In de valleien is de gemiddelde temperatuur in juli 28 graden en in januari min18 graden. Tijdens de zomer heerst in de berggebieden een zeer aangename temperatuur van rond de 25 graden. In de winter is het in heel Kirgizstan erg koud. De meeste neerslag valt in het voor- en najaar maar ook in de zomer kan er een bui vallen.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).
 

BISHKEK

Kirgizstan bestaat voor ongeveer negentig procent uit bergen. Bijna de helft daarvan ligt boven de 3000 meter, waarvan driekwart bedekt is met eeuwige sneeuw en ijs. De meeste bergen behoren tot de Tian Shan 'Hemelse Bergen' in het zuidoosten of zijn uitlopers daarvan. Piek Pobeda is met een hoogte van 7439 meter de hoogste berg. Slechts een aantal dalen ligt onder de 1000 meter zoals het Chuy- en Talasdal en de rand van het Ferganabekken. Kirgizstan is bezaaid met bergmeren waarvan Issyk-Kul het grootste is. Zo’n tachtig grotere en kleinere rivieren komen in dit meer uit. In de bosrijke berggebieden leven beren, wilde zwijnen, vossen, wolven, dassen en lynxen en in de meren en rivieren zwemmen forellen en karpers. Het land heeft naar men zegt de op een na grootse populatie aan sneeuwluipaarden, een aantal dat drastisch daalt door de jacht.

De Kirgiezen zijn relatief laat (zestiende eeuw) tot de islam bekeerd. Vandaar dat de Kirgiezen hun pre-islamitische, sjamanistische invloeden hebben behouden. Sjamanen zijn religieuze specialisten in kleine, los georganiseerde samenlevingen. Ze vormen een medium tussen de wereld van geesten en deze wereld. Het genezen van zieken en het waarzeggen behoren tot hun belangrijkste taak. Het in contact komen met het bovenaardse door het uitvoeren van rituelen zie je tegenwoordig terug. Op veel plaatsen zie je reepjes stof die geknoopt zijn aan bomen en struiken. Zo probeert men de wens via de twijgen die naar de hemel wijzen, door te sturen naar het bovenaardse.
Kirgiezen worden begraven op begraafplaatsen langs de kant van de weg. Vaak zijn het complete bouwwerken in vorm van traditionele mausolea of yurten die van een afstand op kleine dorpen lijken. In de islam is het gebruikelijk om mensen te begraven maar om dit langs de kant van de weg te doen stamt uit het nomadische verleden van de Kirgiezen. Op die manier kan de overledene, na jaren zelf onderweg te zijn geweest, het leven aan zich voorbij zien trekken.
 

Het Kirgizisch is een Turkse taal met een Cyrillisch alfabet. Kirgizstan is bezig om over te gaan op het Latijnse schrift. Het land heeft twee officiële staatstalen het Russisch en het Kirgizisch.

Consulaat van Kirgizstan in Nederland
Oudegracht 389 3511 PG Utrecht
T 06 511 160 59
E m.j.o.tuerlings@planet.nl

Ambassade van Kirgizstan in België
Abdijstraat, 47 1050 Brussel
T +32 (0)2 640 18 68
F +32 (0)2 640 01 31
I www.kgembassy.org

Nederlandse consulaat in Kirgizstan
Foundation Publishing Development Center
Tynystanova 96, appt. 12, 720000 Bishkek
T +996 312 690 565
F +996 312 690 565
E dutchconsulate@elcat.kg

Belgisch Ere-consulaat Bisjkek
209-A Tynystanovstreet, 720040 Bisjkek
T +996 31 2622 161
F +996 31 2662 233
E n.aldashev@lorenz-law.com
 

De netspanning in Kirgizstan is 220 volt, maar voor de aansluiting heb je vaak een verloopstekker nodig. Stroomstoringen doen zich niet vaak voor. Reserve batterijen en een zaklamp zijn handig om mee te nemen.

Hoewel men er vaak niet om zal vragen, rekenen gidsen, chauffeurs en hotelpersoneel op een fooi.

In het algemeen hebben Kirgiezen er weinig bezwaren tegen om gefotografeerd of gefilmd te worden. Maar vraag voor de zekerheid altijd om toestemming. Wijzen op je toestel en vragend kijken is genoeg om duidelijk te maken wat je wilt. Militaire objecten en luchthavens mogen niet worden gefotografeerd. Ook bewakers kun je beter niet fotograferen.

De Kirgizische munteenheid is de sum (KGS), die weer onderverdeeld is in tiyin. Er zijn briefjes van 1, 5, 10 en 20, 50, 100, 200, 500 en 1000 sum in omloop. Voor één euro ontvang je ongeveer 60 sum (september 2011).
Er kan gewisseld worden bij banken en officiële wisselkantoren (obmen balyot). Je kunt het makkelijkst wisselen met US$. Creditcards worden geaccepteerd in enkele van de grotere hotels in Bishkek. Er zijn op beperkte schaal ATM's in Bishkek, Osh en Jalal-Abad. Houd er rekening mee dat een pinautomaat defect kan zijn!  

Voor Kirgizstan worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
 

Vaccineren bij je thuis!
Bij veel reizen die we aanbieden zijn inentingen tegen de belangrijkste ziekten noodzakelijk. Niet het meest leuke deel van je reisvoorbereiding maar wel onvermijdelijk. Koning Aap heeft in samenwerking met Thuisvaccinatie.nl een oplossing gevonden voor deze vaak tijdrovende klus. In plaats van dat jij naar de GGD of huisarts moet gaan, komt een huisarts bij je thuis op het moment dat het jou schikt om de benodigde inentingen te zetten.

Thuisvaccinatie.nl is een landelijk werkend vaccinatiecentrum (enkel in Nederland). Als je minstens 4 weken voor vertrek contact met hen opneemt, garanderen we dat je gebruik kunt maken van deze unieke service. Een handig alternatief voor de GGD!
 

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen) en ontsmettingsdoekjes.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts en apotheek.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voor zover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer.
Kijk voor verdere informatie onder andere op: www.gezondopreis.nl.

Als je tijdens de reis boven de 2500 meter hoogte komt bestaat de kans op hoogteziekte. Door het zuurstofgebrek wordt de ademhaling versneld en adem je meer vocht uit dan normaal. Vandaar dat je veel moet drinken: boven 2500 meter in elk geval drie tot vier liter per dag! Indien je urine donker van kleur is, drink je te weinig. Hoogteziekte treedt meestal binnen 24-72 uur op na het bereiken van een nieuwe hoogte. Hoofdpijn is het belangrijkste symptoom. Daarnaast kunnen vermoeidheid, misselijkheid, lusteloosheid, apathie, duizeligheid en hartkloppingen voorkomen. Deze klachten mag je nooit bagatelliseren, het kan gaan om longoedeem of hersenoedeem. Deze ernstige vormen, gekenmerkt door o.a. kortademigheid, droge hoest en/of verwardheid, kunnen onbehandeld fataal zijn. Iedereen kan deze ziekte krijgen, óók wie over een goede conditie beschikt.
Als stelregel geldt dat je hoogteziekte kunt voorkomen door het lichaam de gelegenheid te geven te acclimatiseren door boven de 2500 meter iedere dag slechts 300 meter hoger te overnachten. Overdag mag je weliswaar hoger klimmen, maar de hoogte waarop je overnacht is van essentieel belang. Het is belangrijk om bij ernstige klachten naar een lager gelegen plaats af te dalen Op plaatsen waar je met het vliegtuig aankomt op een hoogte van meer dan 3000 meter kan de aanpassing aan de hoogte een probleem vormen. Je zult dan rekening moeten houden met extra klachten. Het is belangrijk dat je na aankomst tenminste een extra dag volledige rust neemt en vooral niet verder gaat stijgen. In sommige gevallen (overleg met je arts!) is het anti-hoogteziekte medicijn Diamox aan te bevelen.
Lees voor meer informatie over hoogteziekte het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de hoogte’ (uitgave KIT) of kijk op de website www.hoogteziekte.info

Vanuit Kirgizstan mogen antiquiteiten van vóór 1945 niet worden uitgevoerd. Wil je iets uitvoeren dat er enigszins oud uit ziet zorg dan dat je een aankoopbewijs hebt en een verklaring dat het niet van voor 1945 is.

In de zomer is het in Kirgizstan vier uur later dan in de Benelux.

In Bishkek kun je ’s avonds beter niet alleen over straat lopen.
In het voorjaar van 2010 werd het land geteisterd door etnische conflicten, vooral in gebieden ten zuiden en westen van Osh. Vooral Oezbeken waren het doelwit van de opstandelingen. Actuele informatie over de politieke situatie in het land vind je op de website www.minbuza.nl onder ‘reizen en landen’. Ook op de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken http://diplomatie.belgium.be vind je nuttige reisadviezen.
 

Kirgizstan is het land van de vilt. Het traditionele hoofddeksel van de Kirgiezen is de alkalpak, een vilten muts. Shyrdak zijn vilten tapijten met karakteristieke motieven zoals steenbokken.

Openingstijd banken: ma. - vrij. 9.30 - 17.30 uur. Hoofdpostkantoor Bishkek open ma. t/m za. 7.00 - 18.00 uur, zondag 8.00 - 17.00 uur. Het Centrale Telecomkantoor van Bishkek is open van 7.00 - 20.30 uur.