De gemiddelde Japanner (ook de oudere kinderen) leeft volgens vrij strakke normen en waarden. De Japanner verwacht echter niet van een buitenlander – gaijin genoemd, die altijd als zodanig herkenbaar is door uiterlijk en meestal ook de taal - dat hij/zij zich precies aan deze gedragsregels zal houden. Dit geeft de buitenlander wel een aantal vrijheden en vaak zorgt dit toch ook weer voor een ongedwongen sfeer. Maar er zijn wel regels die absoluut niet overtreden mogen worden, zoals het belopen met schoenen van tatamimatten en sommige houten plankieren in bijv. tempels. Hier wordt over het algemeen streng op gelet, zeker als men een gaijin aan ziet komen.
Japanners zullen elkaar bij het begroeten nooit een hand geven. Zij maken een buiging, waarbij er heel exact gekeken wordt dat de laagste in rang ook de diepste buiging maakt. Als buitenlander hoeft men zich hier niet aan te houden, of men doet niets of men volstaat met een lichte buiging. De Japanner gaat er vaak al vanuit dat de gemiddelde buitenlander er niets van begrijpt. Tegenwoordig ziet men steeds meer dat Japanners buitenlanders wel een hand geven. Maar elkaar zoenen bij een begroeting hoort niet. Eigenlijk vermijdt de Japanner het liefst elk direct lichamelijk contact met een vreemde.
In Japan hecht men erg aan eerlijkheid. Vandaar dat het niet op prijs wordt geteld dat je bijvoorbeeld in een winkel openlijk het wisselgeld dat je ontvangt gaat natellen.
Word je uitgenodigd bij iemand om te komen eten dan is het zaak een paar regels te kennen. Het is gebruikelijk om met eetstokjes (hashi) te eten. Voor soep wordt ook wel een lepel gegeven. Bij het laatste restje rijst wordt de kom veelal aan de mond gezet en schuift men met de hashi de laatste rijst in de mond. Tijdens het eten van noedels (bamiachtige slierten) en soep is het volkomen normaal om een beetje te slurpen. Begin niet meteen met de soep te eten zodra deze is opgediend. De hele maaltijd wordt namelijk tegelijk opgediend. Wacht met eten tot iedereen aan tafel alle gerechten heeft gekregen. Men kent geen speciale volgorde bij het eten van de gerechten. Je kunt rustig de soep afwisselen met andere gerechten om dan weer wat soep te nemen. Prik nooit met de stokjes in de gerechten om ze zo op te eten. Zet de eetstokjes nooit verticaal in de rijstkom. Zo wordt namelijk voedsel geofferd aan de voorouders. Gebruik de stokjes nooit om schotels te verschuiven en wijs niet met de stokjes naar de verschillende gerechten bij het beslissen welk gerecht je zult nemen. Je neus snuiten of niezen hoort niet aan tafel. Moet het toch gebeuren, wend dan in ieder geval je hoofd af. Nog beter is het om even het vertrek te verlaten.
In Japan vind je verschillende huizen en flats; oud en nieuw. Vooral op het platteland woont men soms nog in traditionele huizen, van hout en klei en met daken bedekt met dakpannen. De meeste huizen zijn tegenwoordig gebouwd van beton, hout en aluminium. Omdat er weinig plek is zijn de huizen vooral in de grote steden vaak duur en nogal klein. In de stad wonen dan ook veel mensen in grote flatgebouwen. De zomer in Japan is heet en vochtig, en daarom zijn de huizen zo gebouwd dat er lekker een briesje door heen kan waaien. De meeste moderne Japanse huizen hebben zowel kamers in Japanse als in Westerse stijl. De Japanse kamers hebben schuifdeuren, gemaakt van hout en papier, die ook geheel verwijderd kunnen worden om van twee kleine kamers een grotere te maken. De ingang (genkan), de gang en de keuken hebben houten vloeren, in de andere kamers is de vloer bedekt met stromatten (tatami). Als je een huis in Japan binnengaat doe je je schoenen uit en trek je pantoffels aan, en als je dan een kamer binnengaat met tatami-matten, doe je je pantoffels ook uit en laat ze in de gang achter. 's Avonds worden de futon, met donzen gevulde dekbedden, uitgelegd om op te slapen, en 's morgens worden die dan weer opgevouwen en opgeborgen in speciaal daarvoor bestemde kasten. Alle huizen hebben natuurlijk elektriciteit en stromend water, maar centrale verwarming vind je eigenlijk alleen in Hokkaido, waar de winters erg koud zijn. In de rest van Japan wordt eigenlijk een kamer alleen verwarmd als die gebruikt wordt. Elk Japans huis heeft wel een badkamer (o-furo). Het bad is vierkant en diep. Voor je in bad gaat was je je met zeep, naast het bad. Na de zeep te hebben afgespoeld ga je in het bad. Het gehele gezin maakt zo gebruik van hetzelfde bad en jonge kinderen baden vaak samen met hun ouders.
Bij de theeceremonie (Chanoyu), die dateert uit de 15e eeuw, bereidt de gastheer/vrouw op rituele wijze thee en voedsel en serveert dat. Men moet zich dan aan uiterst verfijnde regels houden die bedoeld zijn om de ceremonie eenvoudig en aantrekkelijk te houden, zonder onnodige beweging of gebaar. De gastheer brengt de tuin op orde en kiest de juiste versieringen voor de theekamer en het juiste gerei, in overeenstemming met het seizoen. De gasten bewonderen dit alles en maken op- of aanmerkingen. Theeceremonie is dus niet alleen op correcte en elegante wijze thee serveren, maar betekent ook leren over architectuur, tuinen, aardewerk, kalligrafie, geschiedenis en godsdienst, wat dus heel wat jaren kan kosten.
Op gewone werkdagen dragen Japanners moderne, westerse kleding, maar op bijzondere dagen geven veel mensen ook nu nog de voorkeur aan de traditionele Kimono. Die wordt om het lichaam gewikkeld en vastgebonden met een obi. De kimono's van jonge meisjes zijn vrolijk gekleurd, die van oudere vrouwen wat ingetogener en die van mannen helemaal donker gekleurd. Met Nieuwjaar en ten tijde van de diploma-uitreiking kun je veel vrouwen, jong en oud, in kimono zien. Bij bruiloften en andere formele gelegenheden dragen mannen zwarte kimono’s met het familiewapen. Een goede zijden kimono is erg duur en wordt met grote zorg behandeld en dan doorgegeven van vader op zoon en van moeder op dochter. Verder is het erg moeilijk een kimono om te doen en de obi op de juiste wijze vast te maken; veel vrouwen nemen hier dan ook les voor. Er is ook nog een soort kimono die yukata wordt genoemd; een eenvoudig licht katoenen kledingstuk dat in de zomer wordt gedragen of in huis na het baden. Bij kimono worden geen schoenen en sokken gedragen, maar hoge houten klompen (geta), of lage sandalen van katoen of leer (zori). Die worden gedragen met katoenen sokken (tabi) die een gleuf hebben tussen de grote en de tweede teen, waar het riempje van de sandaal tussen moet.
In Japan kent men vele plaatsen met heetwaterbronnen, waaromheen een bad is gebouwd. Deze worden 'onsen' genoemd. De onsen zijn ontstaan doordat Japan een vulkanisch actief eiland is en het water verwarmd wordt door deze vulkanische activiteiten. In het hete water, dat warmer dan 25° C dient te zijn om onsen te heten, zijn allerlei mineralen opgelost die een geneeskrachtige werking hebben. Naast de geneeskrachtige werking wordt het baden in een onsen voornamelijk gezien als een ontspannende activiteit. Het baden in onsen gaat in Japan zo'n 1000 jaar terug, toen men het in de Heianperiode ontdekte. Volgens de verhalen merkte men de geneeskrachtige werking bij de gewonde soldaten uit de veldslagen die baat hadden bij behandeling in de onsen. Vroeger baadde men in Japan gemengd, mannen en vrouwen bij elkaar, sinds puriteinse Amerikanen daar schande van spraken (ten tijde van de opening van Japan, halverwege de 19e eeuw) vindt het baden meestal gescheiden plaats. Om de onsen werden in de loop van de tijd ryokans en hotels gebouwd zodat de bezoeker zich al badende kan omringen met allerlei comfort. Hoewel de onsen veelal buiten zijn, leiden veel hotels en ryokans het hete water via leidingen naar inpandige baden waardoor men ook binnenshuis kan genieten van de onsen. Er gelden (uiteraard) regels in de onsen. Zo dient men zich volledig te ontkleden en is badkleding niet toegestaan. Het enige dat je mee mag nemen is een klein handdoekje. Eenmaal in de badruimte (binnen of buiten) dien je je eerst te reinigen met heet water. Dit hete water kan uit een aparte kraan komen en je moet je met zeep reinigen en dan goed afspoelen met het hete water uit een emmertje. In sommige onsen kan het hete water uit de bron zelf gebruikt maar dit mag niet vermengd worden met het water in de onsen zelf. Pas als je goed schoon bent en er absoluut geen zeepresten meer aanwezig zijn, kun je je langzaam, vooral langzaam, in het hete water laten zakken. Het meegenomen handdoekje dient om het gezicht af en toe af te vegen maar het mag niet in het water komen. Voorkom dit, want het kan voor hilariteit zorgen. Vaak ziet men baders met het opgevouwen doekje op het hoofd maar men kan het ook naast het bad neerleggen.
Neem eens een kijkje op de volgende site: http://uchiyama.nl, hier vind je meer van de ins & outs van het 'Land van de Rijzende Zon'.