Het belangrijkste feest in Japan is het Nieuwjaar, o-Shogatsu. Alle winkels en bedrijven zijn tussen de eerste en derde januari gesloten. Met nieuwjaar komt men met de familie bij elkaar en veel gezinnen bezoeken dan ook hun ouderlijk huis. Om middernacht op 31 december worden speciale noedels gegeten (die een lang leven beloven) en dan gaat men naar de plaatselijke tempel of schrijn om te bidden voor voorspoed in het nieuwe jaar. Op 1 januari wordt een speciaal ontbijt opgediend, kinderen krijgen geld van hun ouders en familie en iedereen kijkt verlangend uit naar de nieuwjaarskaarten die allemaal direct op Nieuwjaarsmorgen bezorgd worden.
Een heel andere belangrijke feestdag is O-bon (rond 15 augustus). Dan komen, volgens de traditie, de geesten van dierbare overledenen naar huis. Huizen en grafstenen worden schoongemaakt en speciaal voedsel wordt achtergelaten als offer aan de geesten. Verder worden overal in de omgeving en rond het huis lampionnen opgehangen om de geesten naar het huis toe te leiden. Verder worden er grote feesten gegeven met speciale dansen en vuurwerk.
Er is een aantal feesten speciaal voor kinderen. Hinamatsuri (3 maart) is het poppenfeest. Dan worden in het huis prachtige poppen uitgestald die het keizerlijk hof van vroeger voorstellen. Koinobori (5 Mei) is de dag van de kinderen en is voornamelijk een feestdag voor jongens. Bij alle huizen met jongens in de familie worden wimpels in de vorm van karpers opgehangen De karper is het symbool van kracht. Voor iedere man of jongen in de familie hangt een wimpel.
Op Tanabata-festival, Sterrenfeest, (7 juli) wordt gevierd naar een oude legende over twee geliefden, gesymboliseerd door twee sterren, die gescheiden door de melkweg, elkaar ieder jaar op deze avond mogen ontmoeten.
Shichi-go-san ofwel het 'zeven-vijf-drie-feest (15 november) is een feest waarop op meisjes van 3 of 7 jaar en jongens van 5 jaar worden meegenomen naar een tempel om te bidden voor een goede gezondheid.
Het hele jaar door worden er ook talloze plaatselijke feesten, of Matsuri, gevierd. De grotere hiervan trekken wel duizenden toeschouwers.
Yamakasa Festival in Fukuoka
Tegenwoordig wordt de stad Fukuoka vaak het 'Silicon Valley' van Japan genoemd. De allernieuwste technologieën en de modernste snufjes worden hier ontwikkeld aan de talrijke universiteiten en onderzoekscentra. Toch hebben al die jonge ingenieurs en wetenschappers veel respect voor hun tradities. Dit blijkt vooral op de ochtend van15 juli.
Het maatpak blijft die dag in de kast hangen, en in de plaats daarvan wordt een lendendoek omgord. Om half vijf 's ochtends verzamelen delegaties van de verschillende wijken bij het schrijn Kushida Jinja voor de apotheose van het Yamakasa Festival. Stipt om 4:59 uur weerklinkt het geroffel van de taiko-drums, het signaal om te beginnen aan een duizelingwekkende race. Voortgestuwd door een uitzinnige menigte, worden prachtig gedecoreerde praalwagens getrokken en gedragen over een vijf kilometer lang parcours.
De JAPAN HOOGTEPUNTEN reis met vertrek op 13 juli 2012 komt op 14 juli aan in Fukuoka. Maak gebruik van je jetlag, en zorg ervoor dat je om half vijf in de lobby bent om dit onvergetelijke spektakel bij te wonen.
Nagasaki Kunchi in Nagasaki
Het Nagasaki Kunchi is van oorsprong een soort oogstfeest. De wortels van het festival liggen in het shintoïsme, de oorspronkelijke godsdienst van Japan. In het najaar kwamen de mensen van landelijke gemeenschappen samen bij een Shinto heiligdom om er de ‘kami-sama’ (goden) te aanbidden voor een vruchtbare oogst.
Eind 16de, begin 17de eeuw kwamen eerst de Portugezen en daarna de Nederlanders aan in Japan. De Nederlanders waren vooral geïnteresseerd in het drijven van handel, en kregen naderhand een handelspost op het eiland Dejima in de haven van Nagasaki.
De Portugezen echter waren er vooral op uit om zieltjes te winnen. De shogun zag dit al snel als een bedreiging, en het christendom werd prompt in de ban gedaan. Tijdens die periode kreeg het festival een politieke dimensie: door het invoeren van 'niwamise', of 'tuin tonen', werden verdachte families tijdens de optocht gedwongen hun huizen te openen om te controleren op ondergedoken christenen.
Aan het eind van de 18de eeuw had Nagasaki een grote Chinese gemeenschap. Op een steenworp van Dejima lag Chinatown, van waaruit ook de Chinezen een bloeiende handel dreven met de Japanners. Uit dankbaarheid en respect voor hun handelspartners werd in 1789 voor het eerst een 'Ja-Odori' of drakendans opgevoerd.
Tegenwoordig duurt het festival drie dagen, van 7 tot en met 9 oktober. Een van de hoogtepunten van het festival is ongetwijfeld de 'Hono-Odori', de apotheose van het festival op de tempelgronden van het heiligdom Suwa Jinja. Delegaties van de verschillende wijken komen hier samen met hun rijkelijk versierde praalwagens, en voeren een dans op ter ere van de 'Kami-sama' (shinto-goden).
Tijdens de JAPAN HOOGTEPUNTEN reis met vertrek op 5 oktober 2012 verblijven we op 8, 9 en 10 oktober in Nagasaki. We komen er de 8de in de loop van de avond aan, zodat je op de 9de dus de kans hebt om de laatste dag van het festival optimaal te beleven.
De stoet trekt door de hele stad, dus is het goed mogelijk om vanaf de straatkant alle praalwagens te zien. Wil je echter de 'Hono-Odori' optimaal kunnen zien, dan raden we je aan om tribunekaartjes te bestellen. Daarvoor neem je het best rechtstreeks contact op met de VVV van Nagasaki.
Festival Gion Matsuri in Kyoto
Het Gion Matsuri is één van de grootste festivals van heel Japan. Tegenwoordig duurt het festival de hele maand juli, met als hoogtepunt de parade Yamahoko-junko op 17 juli. Een dertigtal praalwagens worden dan in een kilometerslange stoet door de stad gedragen of getrokken.
Er zijn twee soorten praalwagens: het overgrote deel zijn de ‘Yama’, die wegen één tot anderhalve ton, en worden door een twintigtal mannen op de schouders gedragen. De overige zijn de ‘Hoko’, nog indrukwekkender met een hoogte tot 25 (!) meter en een gewicht tussen de 5 en de 10 ton. De Hoko worden getrokken, waarbij vooral het draaien op de kruispunten een indrukwekkend spektakel is!
Tijdens de avonden voor de grote parade (14, 15 en 16 juli) is het feest in de stad: mensen trekken hun beste yukata (lichte zomerkimono) aan en gaan lekker eten en drinken in de ontelbare eettentjes die over het hele stadscentrum verspreid staan. Tijdens deze zogenaamde ‘Yoiyama’-avonden stellen veel mensen trouwens hun traditionele woningen open voor het publiek. Een unieke kans om een keer een Japans huis van binnen te zien!
Gion Matsuri kent zijn oorsprong in de 9e eeuw. Kyoto, toen nog de hoofdstad van het land, werd geteisterd door een verschrikkelijke pestepidemie. Eén van de priesters van het Gionschrijn (ook Yasaka schrijn genoemd) wilde de Shinto-goden verzoeken om de plaag te stoppen. Daarom organiseerde hij een grote processie door de straten van de oude hoofdstad. Kort daarna was de pest bezworen, maar uit dankbaarheid werd de processie iedere zomer herhaald.
Festival Nebuta in Aomori
Er bestaan verschillende theorieën over de oorsprong van het Nebutafestival. Een theorie legt het verband met Tanabata, een Chinees festival waarbij ‘toro’, kaarsen verpakt in een met Japans papier behangen doos, op de rivier werden gezet om zo naar zee te laten drijven. Dit vormde een soort reinigingsritueel en was ook een manier om boze geesten uit te drijven.
Het festival is in de loop der jaren drastisch geëvolueerd en tegenwoordig zijn de inwoners van Aomori eigenlijk het hele jaar in de ban van Nebuta. Het begint al in het najaar, als de praalwagens worden ontworpen, waarna men in het voorjaar aan de eigenlijke bouw begint. Deze praalwagens zijn gigantische houten constructies (tot 8 meter hoog en 15 meter breed!) die samurai krijgers of vervaarlijk uitziende draken voorstellen. Alles wordt behangen met fel gekleurd Japans papier en van binnenin verlicht met honderden kleine lampjes. Een paar maanden voor het festival worden de dansen ingeoefend en wordt de laatste hand gelegd aan de kostuums. Begin augustus is het zover. Op het ritme van taiko-drums trekt een stoet van een twintigtal praalwagens zich langzaam op gang, zes avonden lang! Iedereen, van jong tot oud, is aan het dansen en zingen. De feestvreugde werkt aanstekelijk, en vaak worden ook de toeschouwers uitgenodigd om deel te nemen aan het feest.
Festival Awa Odori - ‘De Dans der Gekken’
Iedere zomer is de Japanse stad Tokushima in de ban van het festival Awa Odori. Vier nachten lang vullen de straten van dit anders zo rustige provinciestadje aan de westkust van het eiland Shikoku zich met kleurrijk uitgedoste dansgroepen. Historici raken het niet eens over de oorsprong van het festival. Tijdens een zoektocht op het internet vonden we minstens vijf verschillende versies, maar de meest voorkomende theorie komt in het kort hier op neer:
In 1587 was het groot feest in Awa, de vroegere naam van de huidige Tokushima provincie. Het kasteel Awa-jo was eindelijk afgewerkt en dat was voor daimyo Hachisuka Iemasu, de feodale leenheer van het gebied, reden genoeg om een groot feest te organiseren. Hij liet de sake rijkelijk vloeien, wat de dronken menigte inspireerde om als dank in een grote dansende stoet naar het kasteel te trekken. Het volgende jaar werd de sake terug boven gehaald om de feesten van het jaar ervoor te herdenken, en een traditie was geboren...
Ook al is men niet zeker over de exacte oorsprong van het festival, het is wel een feit dat de dansen al meer dan 400 jaar worden gehouden. Pas vanaf de jaren twintig van de vorige eeuw werden de dansen ook beter georganiseerd als een middel om toeristen te lokken naar het afgelegen Tokushima. En daar zijn ze aardig in geslaagd, want tegenwoordig komen er jaarlijks tienduizenden bezoekers van over het hele land en ver daarbuiten op het festival af. Het is dan ook een erg indrukwekkend spektakel. Op het ritme van traditionele instrumenten zoals de shamisen (snaarinstrument), de shakuhachi (houten fluit) en de onvermijdelijke taiko-drums zetten de verschillende ‘ren’, of dansgroepen zich in beweging. Ook al verschillen zowel de kostuums als de danspasjes van de mannelijke en vrouwelijke dansers erg van elkaar, toch zorgt de choreografie voor een harmonieus geheel.
Wat de choreografie betreft lijkt het trouwens allemaal vrij simpel: de enige regel die men in acht dient te nemen is dat handen en armen ten allen tijde boven de schouders worden gehouden tijdens het dansen. Dit zorgt voor een opwaartse dansbeweging, en daarin verschilt de Awa Odori van andere Japanse dansvormen die over het algemeen gekenmerkt worden door een neerwaartse beweging.
Er nemen gewoonlijk een tweehonderdtal groepen deel aan het festival. Het niveau van die groepen is erg verschillend: van semi-professionele dansgezelschappen die het hele jaar door repeteren, tot studentenverenigingen die het festival aangrijpen om de zomervakantie te vieren... Het enige wat alle groepen gemeen hebben zijn de gezangen. "Odoru aho ni miru aho; onaji aho nara odoranya son son!", klinkt het, wat vrij vertaald zoveel betekent als: ‘de dansers zijn gek en de toeschouwers zijn gek, dus laten we allemaal samen dansen!’