MAROKKO - Groepsreis - 22 dagen

MAROKKO - Groepsreis - 22 dagen

Middeleeuwse medina's en kasbahs

Zo dichtbij, maar zo exotisch. Je wordt verrast door de prachtige paleizen, koranscholen en moskeeën in de levendige souks van de vier koningssteden Rabat, Meknès, Fès en Marrakesh. Geniet van de enorme diversiteit aan berglandschappen, woestijnen, palmoases en kusten die Marokko te bieden heeft. Onderweg ontmoet je de Berbers in de kleine dorpen van het Atlasgebergte en in de groene oases aan de rand van de Sahara.
Vanaf € 1295
Dagen:22
Groepsgrootte:6-18
Reiscode:MMA
Reisinformatie

Landinformatie

Marokko Marokko

Achtergrondinformatie

Bevolking

Marokko heeft een oppervlakte van 460.000 km² (11 maal Nederland; 15 maal België), zelf Marokko hanteert het cijfer van 710.850 km², dat is inclusief de Westelijke Sahara. Het land telt bijna 35 miljoen inwoners waarvan ruim de helft in de grote steden leeft. Na de onafhankelijkheid in 1956 werden de steden overspoeld door armen die vanuit de landelijke gebieden op zoek gingen naar werk en een beter leven. Het resultaat zijn overbevolkte krottenwijken.
Marokko heeft een vrij jonge bevolking, meer dan de helft van de bevolking is jonger dan dertig jaar. Driekwart van de afgestudeerde studenten wordt werkeloos en wil naar Europa (de helft van de bevolking is analfabeet). De groeiende werkeloosheid bij de jeugd wordt beschouwd als een van de grootse problemen in steden. Fundamentalistische organisaties maken soms misbruik van de wanhoop van jongeren, hetgeen tot rellen en oproer leidt. Marokko voert een verbeten strijd tegen de armoede, vooral op het platteland. De ongelijke inkomstenverdeling vormt een ander obstakel. Een minderheid van de bevolking verwerft het grootste deel van de inkomsten, de meerderheid probeert iedere dag weer te overleven. Steeds meer bedrijven trekken naar Marokko en supermarkten schieten als paddenstoelen uit de grond. Een doorsnee Marokkaan kan het zich echter niet veroorloven daar boodschappen te doen. Ondertussen heeft de Marokkaanse regering een vrijhandelsakkoord met de Verenigde Staten gesloten waardoor de boeren er straks op achteruit gaan. Amerikaanse producten mogen belastingvrij het land in, maar de Marokkaanse boeren kunnen daar niet tegenop concurreren. De economie spekt de elite. Ongeveer een zesde deel van de werkende bevolking verdient de kost in de industrie en kunstnijverheid. De industrie is van eenvoudige aard en verwerkt vooral producten uit de landbouw, visserij en de fosfaatwinning. Daarnaast zorgt vooral de toeristenindustrie voor de noodzakelijke banen en harde valuta. Naast het toerisme is het geld, dat honderdduizenden in Europa werkende Marokkanen in het land investeren, van groot belang.

Voor de gemiddelde Marokkaan draait het leven om de familie. Vaak wonen grote families, inclusief grootouders, tantes, kinderen en kleinkinderen samen in een huis. Als kinderen trouwen en zelf kinderen krijgen, gaan ze niet het huis uit, maar wordt er een nieuwe etage op de bestaande woning bijgebouwd. Alle maaltijden evenals het vieren van feesten gebeuren in familieband. Van familieleden wordt verwacht dat ze elkaar in alle omstandigheden steunen en dat ze bijspringen als er geld- of andere problemen rijzen. Zonen zijn de trots van het gezin en er wordt van hen verwacht dat ze een goede baan vinden en vroeg of laat een gezin stichten. Van meisjes wordt verwacht dat ze huwen en dat ze hun ouders kleinkinderen schenken. Veel huwelijken worden door de ouders geregeld en bruid en bruidegom kennen elkaar soms niet eens op hun trouwdag. Door de verstedelijking en de invloed van televisie en internet beginnen eeuwenoude tradities af te brokkelen. In steden hebben jonge verloofden vak afspraakjes lang voor hun huwelijk, al zullen ze nog steeds toestemming van hun ouders vragen om te huwen. De familieband blijft onverbrekelijk, van jonge mensen in de stad of in het buitenland, wordt verwacht dat ze geld naar huis blijven sturen om hun achtergebleven familieleden te steunen.

Ongeveer 60 procent van de bevolking bestaat uit Arabisch sprekende Marokkanen, 40 procent uit berbers die een berberdialect als moedertaal hebben. De berbers zijn de oorspronkelijke bewoners van Marokko, en meestal hebben ze hun taal en eeuwenoude tradities bewaard. De Marokkaanse Arabieren stammen af van de Arabische veroveraars die voor het eerst Marokko binnenkwamen in de zevende eeuw, en van de Arabische moslims die in de vijftiende eeuw in Spanje werden vervolgd en naar Afrika verdreven. Eeuwenlang leefden de berbers voornamelijk in de bergen, terwijl de Arabieren de kustgebieden bevolkten. Tegenwoordig zijn veel berbers afgezakt naar de steden en het is voor een buitenstaander zo goed als onmogelijk om enig verschil te zien tussen Arabische Marokkanen en berbers. Doordat de berbers in bergachtige, moeilijk toegankelijke gebieden woonden, was de Arabische invloed beperkt en hebben veel gebieden hun eigen taal en klederdracht, vaak een eigen gewoonterecht en een duidelijke stamidentiteit behouden. Het meest kenmerkende van de berbertalen is misschien wel de traditie van de vertelkunst die tot op heden levend wordt gehouden. Een taal zonder schrift uit zich vaak in de vorm van verhalen die doorgegeven worden van generatie op generatie. Tot op heden kun je op het Jmaa el-Fna plein in Marrakech dagelijks zien hoe luisteraars verhalenvertellers omringen, gevangen in de aandacht voor hun fantastische voordrachten. Iemand ontleend respect aan vertelkunst. Het woord berber komt van het Griekse woord barbaros ‘vreemdeling’. In het Nederlands werd dat vroeger vertaald als barbaar. De meeste berbers noemen zich liever Amazigh, wat vrije man betekent. In geen enkel land in Noord-Afrika is de berbercultuur officieel erkend. Ook speelt de taal nagenoeg geen rol in het onderwijs. In 2001 is echter in Marokko het koninklijk Instituut ter bevordering van de Amazaghin cultuur opgericht. Bijna 80 procent van de 300.000 Marokkanen in Nederland is berber. De meerderheid is afkomstig uit het Rifgebergte in Noord-Marokko.

Een klein deel van de Marokkaanse bevolking bestaat uit de Haratien, de zwarte bewoners van de zuidelijke oases. Ook zij zijn meestal grootgebracht met een berberdialect als eerste taal, maar ze maken geen deel uit van een berberstam. De Haratien staan vaak laag in de hiërarchie en huwen zelden buiten hun eigen groep. Vermoedelijk is hun aanwezigheid ouder dan die van de berbers maar daarnaast zijn er ook later negers met de karavanen uit het zuiden meegekomen, als handelaar of als slaaf. Sultan Moulay Ismael alleen haalde er meer dan tienduizend uit zwart Afrika om een lijfwacht te vormen naar het voorbeeld van de Ottomaanse sultans. In Marrakech zijn het vooral Haratien die acrobatische toeren uithalen of dansen op gnaoua ritmes.
 

Communicatie

Post van Marokko naar de Benelux doet er normaal gesproken niet langer dan een week over. Voor postzegels kun je terecht bij postkantoren, kiosken en soms bij winkels die ansichtkaarten verkopen.
Telefoneren en faxen kun je vanuit teleboutiques (telefoonkantoren). De telefoons werken op munten van 1, 5 en 10 dirham. Je kunt ter plaatse biljetten wisselen in munten. Je kunt ook bellen vanuit postkantoren, tabacs en fotozaken. Daar zijn telefoonkaarten te koop vanaf 50 eenheden, die je ook in veel openbare cellen kunt gebruiken (niet in de teleboutiques). In het weekend en na 20.00 uur is het beltarief voordeliger. Tijdens religieuze feestdagen is het vaak lastig om verbinding te maken. Mobiel bellen en gebeld worden is in grote delen van Marokko mogelijk, maar of het lukt is afhankelijk van abonnement en toestel. Hetzelfde geldt voor sms-en. Informeer voor vertrek bij je provider. Bellen vanuit hotels is relatief duur.
Veruit de goedkoopste manier om contact te onderhouden met het thuisfront is per e-mail. In plaatsen waar toeristen komen zijn meestal ook internetcafés. Ook veel hotels beschikken over internetfaciliteiten.
 

Eten en drinken

Eetgelegenheden zijn in alle steden en grotere dorpen te vinden. Variërend van eenvoudige eethuisjes tot chique restaurants in de oude paleizen van de medina's van de grote steden waar je honderden dirhams kunt spenderen aan Marokkaanse haute-cuisine, vaak gecombineerd met muziek en dans. In de meeste middenklasse hotels wordt een beperkt assortiment aan salades, Marokkaans- en vaak Spaans- of Italiaans eten geserveerd. In de grote steden hebben internationale restaurants en fastfoodketens hun intrede gedaan. Fès is van oudsher het centrum van de verfijnde Marokkaanse keuken. Wil je echt genieten van een heerlijke traditionele maaltijd, probeer dan eens een van de DAR’s (dar betekent huis). Restaurants waarvan de naam met DAR begint zijn specialiteitenrestaurants.

Marokkanen ontbijten vaak met thee wat dadels en brood, een gekookt ei of olijven. In de hotels worden veelal versies van het Franse ontbijt geserveerd met stokbrood en jam en eventueel croissants of cakes. Vrijwel altijd is er verse jus d' orange te krijgen. In Marokko wordt 's middags en 's avonds warm gegeten. De Marokkaanse keuken is gekruid maar absoluut niet 'scherp' of 'heet'. De kruiden die het meest gebruikt worden zijn komijn, gember, koriander, paprika, anijs en saffraan. Ook wordt er veel gedaan met honing en amandelen.

Couscous is het nationale gerecht van Marokko en ontbreekt dan ook nooit op feestelijkheden. Het gerecht bestaat uit gestoomde semolina, kleine graankorreltjes, en wordt geserveerd met een stoofpot van groentes, vlees (meestal lamsvlees) en specerijen met veel kookvocht.
Tajine is een stoofpot van aardappelen, verscheidene soorten groenten en vlees in de gelijknamige aardewerken schotel, waarbij een hoge keramische kegel op een ronde schaal staat. Door zijn hoogte circuleert de hete lucht in de tajine, waardoor deze feitelijk werkt als een oven. De tajine is er in veel uitvoeringen, van een eenvoudige maaltijd met wat aardappels en benige stukken geit tot een chique gerecht van mals lamsvlees, met uien, diverse groenten, olijven, noten en pruimen, geserveerd in een fraai beschilderde tajine versierd met zilveren opsmuk. De grootte van de tajine is aangepast aan de grootte van het gezelschap en er kunnen soms wel zeven mensen tegelijkertijd uit de tajine eten. Je eet de tajine met de rechterhand of met een vork en iedereen kan stukjes uit de schaal pakken en oppeuzelen of het bijgeleverde brood in stukken breken en dopen in het kookvocht van de tajine en er stukjes groenten of vlees mee opscheppen.
De goedkoopste en snelste maaltijd is hariera, een dikke linzensoep, die in de ramadanmaand wordt gegeten om het vasten te verbreken. Veel eetstalletjes en kleinere eetgelegenheden verkopen brochettes, spiesen met daaraan gegrild vlees, worstjes, gehakt of lever van vooral geiten en schapen. Dit wordt dan samen met frites en salade geserveerd.
Belangrijke feestgerechten zijn mechoui, geroosterd lam en pastilla, een ovengerecht van duif en amandelen in dun bladerdeeg. Pastilla wordt voornamelijk in Fès gegeten. Als je deze gerechten in een restaurant wilt eten, zul je ze in de regel een dag van tevoren moeten bestellen.
Een heerlijk gerecht dat sneller wordt bereid is poulet au citron, malse kip, gestoofd met olijven en citroenen. Zoetigheid is volop te krijgen. Een typisch Marokkaans dessert is beghrir, pannenkoekjes met boter en honing die van oorsprong gegeten worden tijdens de ramadan na de hariera.

Nana of muntthee is de traditionele drank van het land. Het wordt gezet van groene Chinese thee (meestal van het merk Gunpowder) samen met verse muntbladeren en grote brokken suiker. Voor het maken van de thee nemen de Marokkanen de tijd, het is een ceremonie die met een zekere trots wordt verricht. Marokkanen drinken hun thee uit kleine glaasjes die ze op een elegante manier bij de rand met hun vingertoppen vasthouden. De persoon die uitgekozen wordt om de thee te bereiden, proeft het eerste glas om te oordelen of het evenwicht tussen de thee, de munt en de suiker juist is. In de restaurants schenken de obers de thee bijna theatraal vanaf een zo groot mogelijke hoogte in de glazen waardoor hij een beetje afkoelt, goed mengt en ook een beetje schuimt. Van iedereen wordt verwacht dat hij op zijn minst twee of drie glazen drinkt.
Thee krijg je voortdurend aangeboden. In winkels om je op je gemak te stellen en om de koop te vergemakkelijken en bij de mensen thuis. Koffie wordt met een glas water geserveerd. Dat is vrijwel overal kraanwater. Het is beter om mineraalwater uit flessen te drinken.
Sidi Ali of Sidi Harazem zijn twee veel voorkomende merken mineraalwater. Verse vruchtensappen zoals jus d' orange, grapefruitsap en echte limonade (citroensap met water en suiker) zijn bijna overal te krijgen. Niet echt dorstlessend zijn de sappen uit een blender, panachee genaamd, waaronder bananen- en avocadosap en amandelmelk. Mierzoet is jus de fraise, hele aardbeien met siroop, die in het voorjaar wordt geserveerd.
Marokko is een islamitisch land waar alcohol eigenlijk is verboden. In de meeste toeristenhotels en restaurants is echter bier en wijn verkrijgbaar. De meest voorkomende biermerken zijn Stork en Flag, beide licht van smaak. De witte wijn uit Marokko is meestal licht en fruitig. Marokkaanse rode wijnen kunnen nogal in kwaliteit verschillen. Aanbevelenswaardig zijn o.a. Guerrouane (ook wit), Valpierre (ook wit) en Cabernet du President.
 

Feestdagen

Op de Marokkaanse kalender wemelt het van de nationale, plaatselijke en religieuze feestdagen. Belangrijke nationale feestdagen zijn:
● Nieuwjaar (1 januari);
● Dag van het Onafhankelijkheidsmanifest (11 januari);
● Dag van de Arbeid (1 mei);
● Feest van de Jeugd (9 juli);
● Troonfeest (30 juli), het belangrijkste burgerlijke feest in Marokko. Het wordt opgevrolijkt met vuurwerk, zang, dans en parades;
● Dag van Trouw en Vernieuwing: herdenking van de reis van Hassan II naar Dakhla in 1981 (14 augustus);
● Dag van de Revolutie: herdenking van de Vredesmars (20 augustus);
● Verjaardagsfeest van Mohammed VI (21 augustus);
● Herdenking van de Groene Mars (6 november);
● Viering van de terugkomst van Mohammed V uit ballingschap (16 november);
● Onafhankelijkheidsdag (18 november).

Daarnaast zijn er vele religieuze feestdagen die meestal enkele dagen duren. Omdat de islamitische kalender is gebaseerd op het maanjaar, schuiven de feestdagen volgens onze telling ieder jaar tien à elf dagen naar voren. Een heel belangrijk religieus feest is Aid el Khebir, het offerfeest (26 oktober 2012; 15 oktober 2013). Iedere familie slacht op rituele wijze een schaap. Premier Moharem is het islamitisch nieuwjaar (15 november 2012; 5 november 2013). De Mouloud (4 februari 2012; 24 januari 2013) viert de geboortedag van de profeet Mohammed. Direct na afloop van de vastenmaand ramadan ( 20 juli-19 augustus 2012; 9 juli-8 augustus 2013) is het suikerfeest: Aid el Seghir, ook wel genoemd Aid el Fitr (19-22 augustus 2012; 8-11 augustus 2013).

Talrijk zijn verder de moussems, pelgrimsfeesten, ter ere van marabouts (regionale heiligen). Uit de wijde omtrek komen de mensen naar het graf van hun heilige. Dikwijls wordt er een markt gehouden en vinden fantasias (ruiterspelen) plaats. Enkele bekende moussems: Moulay Idriss in Zerhoun bij Meknes (augustus) en Moulay Abdellah te El Jadida (augustus/september). Van de vele folkloristische en regionale feesten vermelden we er twee: het festival van de Volkskunst in Marrakech en het Gnaoua muziekfestival in Essaouira (beide in juni).
Veel feesten worden opgeluisterd door rondedansen waarbij vrouwen en mannen aparte kringen vormen. De dansmuziek is een eentonige herhaling van eenvoudige melodieën, vaak in de vorm van vraag en antwoord, waarbij de kring herhaalt wat de voorzanger zingt. Ondertussen wordt de intensiteit van de muziek wel gestaag opgevoerd door versterking van het volume of een geleidelijke versnelling van het ritme. Gaandeweg gaan de dansers geheel op in de muziek en vormen van trance zijn niet ongebruikelijk.
Opwindend om te zien zijn de voorstellingen van de Gnawa, veelal zwarte dansers die begeleid op grote trommels acrobateske dansen uitvoeren. Ze zijn te zien op Jmaa el-Fna plein in Marrakech en op feesten in de zuidelijke oases.
Verhalenvertellers gaan in dorpen en steden van plein tot plein waar ze spannende of komische vertellingen opdissen. Vaker dan de regelrechte vertelling komt het gezongen verhaal voor waarbij de kunstenaar zichzelf begeleidt op een snaarinstrument, vergelijkbaar met de middeleeuwse minstreel.
 

Gewoonten en gebruiken

Al is men met name in de toeristencentra inmiddels wel wat gewend van buitenlanders, toch zijn blote schouders en korte broek in de ogen van veel Marokkanen aanstootgevend. Als bezoeker toon je respect door je bedekt te kleden. Dus zeker op het platteland geen korte rok of broek en geen blote schouders. Dat geldt in wat mindere mate in de centra van grote, moderne steden als Rabat, Casablanca, Tanger en Marrakech. Alleen in een badplaats als Agadir kun je als toerist zomerse kleding dragen. Maar zwembroek, badpak of bikini horen alleen aan het strand.
Houd als alleen reizende vrouw in de gaten dat je niet naar een plaats gaat waar je alleen met een man terecht komt of waar zich alleen mannen bevinden. Vermijd direct oogcontact met mannen, want dit wordt meestal als een uitnodiging opgevat. In het algemeen heb je als vrouw minder problemen als je een bepaald zelfvertrouwen uitstraalt. Mocht je toch worden lastiggevallen, laat dan duidelijk merken dat je hier niet van gediend bent. Woorden als hshouma, htarem ras-ek of haraam (schaam je!, respecteer jezelf!, schande!) of een scheldkanonnade in het Nederlands kunnen je hierbij van nut zijn.
Het is voor niet-moslims verboden een moskee, een centrum van een mystieke broederschap of heiligengraf te betreden. Uitzonderingen zijn de Hassan II moskee in Casablanca en het Mausoleum van Mohamed V in Rabat.

Een bijzonder verschijnsel is de 'Arabische telefoon'. Marokkanen hebben een veel uitgebreider contactennetwerk dan de gemiddelde Europeaan en ze hebben een heel effectief en snel systeem om voortdurend op de hoogte te blijven van het reilen en zeilen van honderden mensen. Tijdens een gesprek kunnen tientallen mensen kort de revue passeren. In de toeristische steden gebruiken de gidsen en handelaren dezelfde manier van doen bij het doorgeven van informatie over nieuwe toeristen. Binnen een paar uur weten tientallen mensen waar je vandaan komt, in welk hotel je slaapt en wat je elders gekocht hebt en ze willen maar al te graag laten blijken dat ze dat weten. Bovendien hebben ze allemaal familie of kennissen wonen in de buurt waar je vandaan komt. Dit is een Marokkaanse manier om aan te tonen dat er een band is. Soms werkt dat op het eerste gezicht wat verwarrend, maar het is hen er vooral om te doen te weten waar je in geïnteresseerd bent en welk prijsniveau ze kunnen hanteren. Vertel je iemand dat je voor het eerst in Marokko bent en in een vijfsterren hotel slaapt, dan verdubbelen de prijzen onmiddellijk ten opzichte van iemand die zegt wel vaker in het land geweest te zijn en in een eenvoudige middenklasser zegt te slapen.

Meer informatie over culturele verschillen en omgangsvormen vind je in TE GAST IN Marokko. Het boekje kost 8,95 en is te bestellen via: www.tegastin.nl
 

Klimaat

Met uitzondering van de kuststreken in het noorden en westen waar de zee haar invloed doet gelden, heerst in Marokko een landklimaat met zeer grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht en zomer en winter.
In de zomermaanden kun je het zuiden en oosten van Marokko beter mijden. Overdag is het er dan bloedheet, terwijl het 's avonds sterk afkoelt. De sirocco, de beruchte woestijnwind in het binnenland, kan het leven op straat helemaal ontregelen. Over het algemeen regent het ‘s zomers nauwelijks, wel kan er zo nu en dan een kortstondige, felle regen- of onweersbui vallen.

In de winter, van november tot maart, is het overdag over het algemeen aangenaam met temperaturen tussen 15° C en 25° C maar 's avonds en 's nachts kan de temperatuur op sommige plaatsen in het binnenland en in berggebieden dalen tot onder het vriespunt. In het Atlasgebergte kunnen zich zelfs enorme sneeuwstormen voordoen. De wegen zijn onbegaanbaar en passen worden afgesloten. De meeste kans op regen is in het late najaar en het vroege voorjaar. Na lange periodes van droogte kunnen bergrivieren al na één dag regen ontaarden in enorme woeste watermassa's die grote overlast veroorzaken en waardoor soms hele gebieden geïsoleerd raken. Aan de kust is het heel wat aangenamer. Dankzij de invloed van de zee blijft de temperatuur in het zuidelijk gelegen Agadir het hele jaar prettig.
De beste reisperiode voor Marokko is het voor- en najaar.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).

MARRAKESH

Maand
T gem
Zon
Regen
T w
Januari
14
7
4
-
Februari
16
8
4
-
Maart
18
8
4
-
April
20
9
4
-
Mei
23
9
2
-
Juni
26
11
1
-
Juli
31
12
0
-
Augustus
31
11
1
-
September
28
9
2
-
Oktober
23
8
3
-
November
18
7
4
-
December
14
7
4
-

Landschap

Aan de westkant van het land langs de Atlantische oceaan ligt de Meseta, de laaggelegen vruchtbare kustvlakte aan de Atlantische Oceaan die door de betrekkelijk hoge neerslag bijna geheel in dienst staat van de landbouw. Hier liggen ook de belangrijkste steden: de grote havenstad Casablanca, de hoofdstad Rabat, de koningssteden Fes en Meknes en Marrakech.
Aan de oostkant van het land liggen drie zeer verschillende gebergten naast elkaar die gezamenlijk een barrière vormen tegen de Sahara. Van noordoost naar zuidwest zijn dat de Midden Atlas, de Hoge Atlas en de Anti Atlas. Terwijl de eerste twee gebergten samen met het Rifgebergte in het Tertiair gevormd werden door de botsing van de Europese en Afrikaanse continentale plaat, is de Anti Atlas een veel ouder gebergte, een van de oudste ter wereld. De fossielen die in de jongere gebergten worden aangetroffen zijn het duidelijke bewijs dat de Rif, Midden Atlas en Hoge Atlas vanuit de zeebodem omhoog zijn gedrukt. De Hoge Atlas reikt hoog boven de andere gebergten uit met de Jbel Toubkal (4167 meter) als hoogste piek van Noord-Afrika. Ten oosten en zuiden van deze gebergten ligt de Sahara, hier en daar onderbroken door groene oases langs rivieren die ontspringen in de Hoge Atlas.

Religie

Meer dan 98 procent van alle Marokkanen is moslim, bijna alle tradities en ceremonies bij geboortes, huwelijken, begrafenissen en andere sociale gebeurtenissen zijn geënt op islamitische gewoonten. De overige twee procent zijn christenen (afstammelingen van voormalige Europese kolonialisten) en joden.

De meeste Marokkaanse moslims beleven hun geloof elk op hun eigen manier. Oudere generaties in landelijke gebieden hebben een strengere interpretatie van de islam dan de jongeren die in de steden leven. Hoewel de meeste berbers zich als goede moslim beschouwen, blijven ze ook trouw aan hun eigen traditionele gebruiken. In het hele land vind je koepelgraven waar overblijfselen rusten van marabouts, heilige mannen. Aan de heilige mannen worden tal van kwaliteiten toegeschreven, zoals het verrichten van wonderen en het genezen van zieken. Door de magische kracht van de marabouts kan men ook hekserij beteugelen. Zo laten sommigen afgeknipt haar of nagels achter bij een marabout om de invloed van zwarte magie ongedaan te maken. Maar de marabout is ook de plaats waar gebeden wordt voor een goede oogst, een plek waar de kracht van God, de baraka, de levenskracht, geconcentreerd aanwezig is. De meest voorkomende vorm van de marabout is de qubba, een kubusvormig gebouw met een witte conische koepel als dak. Elke marabout heeft zijn eigen moessem, zijn religieuze jaarfeest, waarbij gelovigen komen bidden, offeren, zingen, dansen en eten.

Het woord islam betekent letterlijk 'overgave aan de wil van God'. Vijf maal per dag moet de islamiet in gebed en spreekt dan de shahada uit. 'La ilaha illa Allah. Muhammudu rasulu Allah.' 'Er is niets goddelijks behalve God. Mohammed is zijn profeet.' Moslims volgen een aantal richtlijnen die bekend staan als de Vijf Pilaren van de islam. De shahada, geloofsbelijdenis, is de eerste en belangrijkste van de vijf pilaren. Voorafgaand aan het gebed worden eerst gezicht, voeten en armen gereinigd. Het ritueel van het bidden, de salat, is de tweede pilaar. Vanaf de minaret wordt aangekondigd wanneer het tijd is voor de salat. De overige drie pilaren zijn: het geven van aalmoezen aan de armen ofwel de plicht tot zakat, het vasten tijdens de heilige maand ramadan, saum genaamd, en de hadj, de bedevaart naar Mekka.
Deze vijf pilaren staan in de koran, het heilige schrift van de islam die in de zesde eeuw werd opgetekend door de profeet Mohammed.

De islam werd in de zevende eeuw op het Arabisch schiereiland gesticht door de profeet Mohammed. Op zijn veertigste Mohammed kreeg hij een visioen waarin de stralende engel Gabriël hem de leer Gods meedeelde. Vanaf dat moment begon hij de nieuwe leer te prediken. De profeet keerde zich radicaal af van de geldende cultuur door Allah de hoogste autoriteit te maken en de principiële gelijkwaardigheid van man en vrouw te prediken en haar erfrecht te geven. Slaven die zich bekeerden werden vrijgekocht door zijn volgelingen. Met zijn stichting van de umma, de eenheid van alle gelovigen, doorbrak de profeet de sterk stamgebonden loyaliteit van zijn medemensen. Na elf jaar prediking werd de profeet zijn eigen stad Mekka uitgejaagd. De islam verspreidde zich na zijn dood in het jaar 632. Zijn visioenen en preken werden daarna op schrift gesteld en gebundeld in de koran die twintig jaar na zijn dood gereed was. Nog geen twee eeuwen later hadden het hele Midden-Oosten en Noord-Afrika kennis gemaakt met de nieuwe religie. Naast de visioenen van de profeet, die gelijkstonden aan het woord van God werden zijn preken een belangrijke bron van gezag (de hadith). Verder werden een aantal geboden en verboden gebundeld tot de sharia, het islamitische recht. De islam is in veel opzichten verwant met de christelijke en joodse godsdiensten. Niet alleen de koran wordt door de islamieten als heilig boek beschouwd. Ook de bijbel is belangrijk in deze religie. Abraham of Ibrahim en Jezus ofwel de profeet Isa worden door hen beschouwd als belangrijke profeten. Er is een laatste dag, een hemel en een hel en er zijn duivels en engelen. Alleen kennen zij geen Messias en is de profeet Mohammed de belangrijkste en laatste boodschapper van God geweest.
In principe kunnen alle moslims optreden als imam, de voorganger in het gebed. Ook de muezzin die vijf maal daags oproept tot het gebed is geen beroepsgeestelijke. De belangrijkste verschillen die opvallen wanneer we kerken vergelijken met moskeeën is, afgezien van het verschil in bouwstijl, de afwezigheid in islamitische godshuizen van afbeeldingen van mensen, goden en dieren. De decoraties bestaan uitsluitend uit koranteksten, geometrische figuren en plantenmotieven. De nabootsing van de schepping is godslasterlijk.
 

Taal

In Marokko is het Arabisch in officiële aangelegenheden de voertaal. In de dagelijkse omgang wordt het derija, Marokkaans dialect gesproken dat veel Franse woorden en uitdrukkingen bevat. De berbers hebben hun eigen berbertaal waarvan drie varianten bestaan. Het Tarift wordt gesproken door bewoners van het Rifgebergte, het Tamazight is de taal van de berbers uit de Midden en Hoge Atlas, en de berbers uit de Anti Atlas en de Sousvallei spreken het Tashilhit. Alle drie de talen zijn verwant aan de oud-Egyptische taal. Ze kennen alleen een orale traditie en geen schrift. De meeste berbers spreken Arabisch omgekeerd spreken niet alle Arabisch sprekende Marokkanen berber. In 2004 werd het berberschrift (Tifinar) geïntroduceerd op een aantal scholen in Marokko.

Binnen het Arabische taalgebruik onderscheidt men drie registers. Het eerste is de gesproken taal, de informele taal die gesproken wordt op straat en die hoort tot de groep oosterse Arabische dialecten zoals het Syrisch, het Libanees of het Marokkaans. Deze taal bestaat niet in schrift. Naast de gesproken taal is er het Standaard Arabisch, de geschreven taal die in alle landen ongeveer hetzelfde is. Het is de taal van de krant maar ook de politici spreken het bij officiële redevoeringen. Het derde register is het klassieke Arabisch, de zevende eeuwse taal waarin de koran is geschreven. De kennis van deze taal is bij de meeste eerder passief en beperkt zich tot het kunnen opzeggen van koranpassages.

Ondanks dat je in veel situaties met Frans terecht kunt, wordt het toch op prijs gesteld als je een paar woorden in het Marokkaans dialect kunt zeggen. Let daarbij op de uitspraak:
sh = ‘sj’ zoals in sjofel
kh = als harde ‘g’
gh = tussen ‘r’ en ‘g’ in het Franse ‘Paris’

Goedendag/welkom (groet)
Salaam aleikoem/ ahlen wa sahlen
antwoord: wa aleikoem salaam / ahlen

Goedemorgen
Sbah el kheir

Goedeavond
Msaa el kheir

Tot ziens/daag
Beslama

Aangenaam
Metsherfien

Hoe gaat het met u?
Labas alik?

Goed, God zij geprezen
Labas, el hamdolaah
Bikheer, el hamdolaah

Wat is uw naam?
Ashnoe smietek?

Mijn naam is Khalid
Smietie Khalid

Spreekt u Frans/ Engels?
Tetkelim Francais/ Anglais?

Ik spreek geen Marokaans
Mekentkalamsh darija

Een beetje
Shwiya

Ja / Nee
Iejeh / la

Ik begrijp het niet
Mafhimt walo

Ik heb het begrepen
Enna fhimt

Dank u wel
Shoekran

Waar komt u vandaan?
Shnoe bladek

Ik kom uit Nederland/ België
Ana min hoelanda/ belgika

Marokko is een mooi land
El-maghrib bled zwiena

Ik heb geen tijd, een andere keer als God het wil
Ma 'aindiesh I-waqt, merrakhra inshallah

Goed
Mezjaan, beger, labas

Ober
Garçon

Heeft u ….?
Wesh andakum …?

Vlees/ kip/ vis/ brood
Lehem/ dzjez/ elhut/ elkhobz

Koffie/ thee
Qahwa/ atay

Mineraal water
Sidi ali, sidi harazam

Bier / wijn
Birra/ shrhrab

Het eten smaakt lekker
Makle eldida

Het is genoeg
Safie, baraka

Kan ik betalen?
Khlas, lehseb afak

Waar is …?
Feyn kena …?

Bank/ postkantoor
El banka/ el busta

Waar is het toilet?
Feyn keen toilet/ wc?

Links, rechts, rechtdoor
Lisser/ limen/ nishen

Ik wil hier stoppen
Brit nowkaf henna

Val me niet lastig
Safeh, khalini alik

Schande /schaam u!
Aïb

Mooi
Zwien (mannelijk), zwina (vrouwelijk)

Klein
Sghier (mannelijk), sghira (vrouwelijk)

Groot
Kbier (mannelijk), kbira (vrouweljk)

Hoeveel kost dit?
Shelhada (mannelijk), shelhadi (vrouwelijk)?

Dat is duur/ goedkoop
Hada ghali/ rakhies

Ik wil niks kopen
Mabrit walo

Cijfers
0 = cifr
1 = wahed
2 = zjoez
3 = tlataa
4 = rebâ
5 = khemsa
6 = setta
7 = sebâ
8 = tmenja
9 = tseoed
10 = âshra
20 = âshrien
30 = tlatien
40 = rabâien
50 = khemsien
60 = settien
70 = sabâien
80 = tmanien
90 = tessaien
100 = mija
1000 = alf
 

Praktische informatie

Ambassades

Ambassade van Marokko in Nederland
Oranjestraat 9, 2514 JB Den Haag
T +31 (0)70 346 96 17
F +31 (0)70 361 45 03

Ambassade van Marokko in België
St.Michielslaan 29, 1040 Brussel
T +32 (0)2 736 11 00
F + 32 (0)2 734 64 68

Nederlandse Ambassade in Marokko
40 Rue de Tunis, 1000 Rabat
T +212 537 219 600
F +212 537 219 665
www.mfa.nl/rab

Belgische Ambassade in Marokko
4-6 Avenue Mohammed El Fassi, 10000 Rabat
T +212 537 268 060
F +212 537 767 003
www.diplomatie.be/rabatnl

Voor de meest actuele informatie verwijzen we naar de website van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse zaken www.minbuza.nl en het Belgische ministerie van Buitenlandse zaken http://diplomatie.belgium.be/

Bagage en kleding

We adviseren je om de bagage mee te nemen in een rugzak of in een weekendtas. Een koffer raden we sterk af voor onze reizen. Niet omdat je je rugzak/weekendtas nodig hebt om lange wandelingen met je bagage te maken (dat gebeurt dus niet!) maar omdat een koffer vaak moeilijk op te bergen is. We raden je aan om maximaal twaalf kilo bagage mee te nemen.

Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag). We vragen je dringend om in je kledingkeuze respect te tonen voor de lokale cultuur/religie. Islamitische bezienswaardigheden kun je bijvoorbeeld alleen bezoeken als je decent gekleed bent. Hoe meer je je aanpast, hoe meer je met respect benaderd wordt. In het boekje 'Te Gast in' kun je hierover meer lezen. Mocht je twijfelen of nog vragen hebben, neem dan gerust contact op met ons kantoor.

We gaan er vanuit dat deelnemers hun eigen medicijnen meenemen. Handig is een middel tegen maag- en darmstoornissen, paracetamol, een setje spuiten/naalden, O.R.S., muggenolie, zonnebrandolie, pleisters. jodium, steriele hydrofiele gaasjes en wat verband.

Denk verder bij het samenstellen van je bagage bijvoorbeeld aan wandelschoenen, zaklamp, waterfles, naaigerei, wasmiddel, dagrugzak, universeel geldige verloopstekker, reis- en taalgids, oordopjes, opblaaskussen, voldoende fotomateriaal, lakenzak, toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, wekker, schrijfgerei, schaartje, beker en een zakmes.

Voor deze reis geldt dat je een slaapzak mee moet nemen in het voor- en naseizoen (tot en met mei, en na augustus), als je van plan bent in de Erg Chebbi-woestijn te overnachten. In de zomermaanden volstaat dan een lakenzak.

Electriciteit

De netspanning in Marokko is 220 volt. Stroomstoringen komen zelden voor. In de Hoge Atlas, de Jebel Siroua en de Jebel Saghro hebben een groot aantal dorpen nog geen stroom. Een verloopstekker, reservebatterijen en zaklamp zijn raadzaam om mee te nemen. Kijk voor meer informatie over voltage en gebruikte stekkers op de website van www.kropla.com

Fooien

In Marokko zijn fooien helemaal ingeburgerd. De lonen van bedienden zijn dermate laag dat iedere gift een welkome aanvulling op het vaak schamele inkomen vormt. In cafés, hotels, bistro’s en restaurants wordt een fooi van rond de tien procent verwacht. Ook is het gebruikelijk om chauffeurs en reisbegeleiders na een rondreis een fooi te geven.
In sommige gevallen, zoals bij het parkeren, is het geven van een fooi verplicht. Het is dan ook de vraag of je bij een parkeerwachter van fooien kunt spreken. Deze mensen zijn officieel aangesteld maar hebben geen loon; hun loon bestaat uit wat ze verdienen aan giften van klanten.
 

Fotografie

Vraag altijd toestemming voordat je mensen fotografeert. Als je dat niet doet kunnen mensen soms agressief reageren. Slangenbezweerders, goochelaars en andere artiesten die zich graag laten fotograferen, vragen daar een vergoeding voor. Zorg dan ook dat je altijd munten of klein papiergeld bij de hand hebt. Geld geven aan artiesten met berberapen is uit den boze: je steunt daarmee de illegale handel in deze ernstig bedreigde dieren (zie www.aap.nl).
Handige tips voor digitaal fotograferen vind je op www.ineenoogwenk.nl. En wie met een mobieltje mooie foto’s wil maken, vindt de nodige tips op www.fotomobieltje.nl.
Het is het streng verboden stuwdammen, militaire objecten, vliegvelden, koninklijke paleizen e.d. te fotograferen.

Tweedaagse fotocursus
Fotografie neemt een belangrijke plaats in voor veel reizigers. Het is fantastisch magische momenten, contacten met mensen, prachtige monumenten en bizarre situaties vast te leggen. En ze vervolgens bij thuiskomst als een blijvende herinnering in te plakken, aan de muur te hangen of te verspreiden via het internet. Koning Aap organiseert een tweedaagse fotocursus waarin zowel een inleidende technische- als een beeldende kant zit. Voor meer informatie klik hier.
 

Geldzaken

De Marokkaanse munteenheid is de dirham onderverdeeld in 100 centimes. Er zijn biljetten in omloop van 500, 200, 100, 50 en 20 dirham en munten van 10, 5, 1, 1/2 dirham en 20 en 10 centimes. De waarde van 1 dirham is krap negen eurocent (kijk voor de dagkoers bijv. op www.mijnwisselkoers.nl).
Bij aankomst op de luchthavens in Marokko kun je euro’s wisselen of gebruik maken van pinautomaten met giropas (met Maestro- en Cirrus-logo) of bankpas. Ook in grotere steden vind je genoeg wisselkantoren en pinautomaten. Ten zuiden van het Atlasgebergte zijn er niet in alle plaatsen pinautomaten, maar wel in Ouarzazate, Tinerhir en Zagora. Zorg dat je altijd een bedrag aan contante euro’s bij je hebt in geval een pinautomaat niet functioneert. Beschadigde eurobiljetten worden niet geaccepteerd! Let er wel op dat je de wisselnota’s en pinbonnetjes bewaart voor het geval je de dirhams weer in wilt wisselen. Het verzilveren van travellercheques bij de bank kan een tijdrovende aangelegenheid zijn. In veel hotels kun je travellercheques en euro’s wisselen. Accepteer bij het wisselen geen beschadigde biljetten; die raak je moeilijk weer kwijt. Zorg dat je altijd kleingeld bij de hand hebt voor bus, taxi, eten en drinken, fooien, toiletbezoek etc..

Banken zijn van maandag tot en met donderdag doorgaans geopend van 8.30-16.30 uur met een lunchstop van zo'n twee uur. Op vrijdag sluit de bank tussen de middag nog een half uur eerder voor het vrijdaggebed. ‘s Zomers en tijdens de ramadan sluiten banken vaak eerder. In havens en op vliegvelden zijn wisselkantoren geopend op aankomst- en vertrektijden.

! Belangrijke info voor Belgen !
Om veiligheidsredenen heeft de Belgische overheid op 17 januari beslist om het gebruik van de bankkaarten met Cirrus / Maestrologo buiten Europa niet langer mogelijk te maken.
Afgezien van een paar uitzonderingen ( te vinden op de website www.febelfin.be) kan je dus op onze reizen je gewone bankkaart / debetkaart niet meer gebruiken en dient er cash geld meegenomen te worden, of een Visa/Mastercard ( kredietkaart).

Sommige banken bieden de mogelijkheid om deze maatregel op te heffen gedurende een maximum periode van 3 maanden ( tijdens dewelke je dus wel buiten Europa met je bankkaart kan betalen) : dit dient voor vertrek bij uw bank aangevraagd te worden.

 

Gezondheidsvoorschriften

Voor Marokko worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
 

Vaccineren bij je thuis!
Bij veel reizen die we aanbieden zijn inentingen tegen de belangrijkste ziekten noodzakelijk. Niet het meest leuke deel van je reisvoorbereiding maar wel onvermijdelijk. Koning Aap heeft in samenwerking met Thuisvaccinatie.nl een oplossing gevonden voor deze vaak tijdrovende klus. In plaats van dat jij naar de GGD of huisarts moet gaan, komt een huisarts bij je thuis op het moment dat het jou schikt om de benodigde inentingen te zetten.

Thuisvaccinatie.nl is een landelijk werkend vaccinatiecentrum (enkel in Nederland). Als je minstens 4 weken voor vertrek contact met hen opneemt, garanderen we dat je gebruik kunt maken van deze unieke service. Een handig alternatief voor de GGD!
 

Neem een kleine reisapotheek mee met (jodium)pleisters, sterilon, ORS (Oral Rehydration Salts) en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte.Houd er rekening mee dat de straling van de zon in Marokko bijzonder sterk is. Wees dus voorzichtig met zonnen, zorg voor een goede zonnebril en zet bij uitstapjes in de volle zon altijd iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op het eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter voor de maag dan ijskoude. Drink in Marokko alleen water uit flessen. Contactlensdragers krijgen nogal eens last van geïrriteerde ogen door stof en opstuivend woestijnzand. Neem als het even kan een reservebril mee. Kijk voor meer informatie over gezondheid o.a. op: www.gezondopreis.nl.
 

Invoerbepalingen

Volwassen personen mogen belastingvrij 200 sigaretten of 250 gram tabak en 1 liter sterke drank of 3 liter wijn het land invoeren. In- en uitvoer van Marokkaans geld is verboden. De wisselkwitanties moet je bewaren om aan het eind van de reis de dirhams terug te kunnen wisselen. Als algemene bepaling geldt dat je alles wat je invoert op de heenreis (bijv. foto- en videocamera) ook weer uit moet voeren bij vertrek.

Tijdsverschil

In Marokko is het in de zomer twee uur eerder dan in de Benelux, in de winter is dat één uur.

Veiligheid

Op markten, pleinen, in de bus en op busstations moet je oppassen voor zakkenrollers. Geld en belangrijke papieren kun je beter niet in je handtas bewaren. Laat ze in de kluis van het hotel achter. Ben je onderweg, draag ze dan op het lichaam, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een gordel.
Maak kopieën van je reisdocumenten en bewaar deze gescheiden van de originelen. Of maak een scan van de belangrijke documenten en stuur ze voor vertrek naar je eigen e-mailadres zodat je ze onderweg overal kunt ophalen.
Jonge reizigers wordt soms hasjiesj of kif te koop aangeboden. Op de handel ervan, zowel kopen als verkopen, staan in Marokko zeer zware straffen (sommige handelaars zijn verklikkers van de politie). Let er bij terugkeer naar Spanje op dat niemand iets in je bagage stopt. Bij de grens wordt grondig gecontroleerd.
Behalve drugs worden met name in Agadir en Marrakech seksuele diensten aangeboden door kinderen of volwassenen die kinderen exploiteren. Toeristen die gebruik maken van minderjarige prostituees kunnen hiervoor zowel in Marokko als in Nederland worden vervolgd. Afgelopen jaren zijn diverse Nederlandse kindersekstoeristen in Marokko opgepakt. Meer informatie vind je op www.ecpat.nl.
Nuttige reisadviezen en actuele informatie over de veiligheid in Marokko vind je op internet: www.minbuza.nl (onder ‘reizen en landen’) of http://diplomatie.belgium.be/nl
 

Winkelen en openingstijden

Op souvenirgebied is er in Marokko van alles en nog wat te koop: lederwaren, aardewerk, mozaïek, juwelen, tapijten, etc. Het is gebruikelijk om af te dingen op alle artikelen, behalve als het gaat om levensmiddelen. Vaak vraagt men in eerste instantie erg hoge prijzen. Zet laag in, bijvoorbeeld ¼ van de prijs, zodat je voldoende onderhandelingsruimte hebt. Bepaal al voor het afdingen wat het maximum is waarop je uit wilt komen. Als je niet tot overeenstemming komt over de prijs, gaat de koop niet door.

In het weekend en op feestdagen zijn alle bedrijven, winkels en kantoren gesloten. Veel winkels (vooral buurtwinkels en souvenirwinkels) zijn zeven dagen per week open en hanteren ruime openingstijden. In de medina zijn veel winkeltjes op vrijdagmiddag gesloten in verband met het vrijdaggebed. Ook op zondag zijn ze steeds vaker gesloten. Gedurende de ramadan worden de openingstijden aangepast.
Musea en monumenten zijn dagelijks te bezoeken tussen 8.30 en 12.00 uur en 15.00 en 17.30 uur, behalve op dinsdag.

Zoek je reis

Route en andere info

MAROKKO - Groepsreis - 22 dagen
loading

Reiscode: GRKMMA
Waardering: - Info
Groepsgrootte: 6 - 18

Reisroute
1 Casablanca
2 Rabat
3 Chefchaouen
4 Chefchaouen
5 Fès
6 Fès
7 Fès
8 Midelt
9 Midelt
10 Rissani
11 Merzouga of woestijn
12 Todrakloof
13 Todrakloof
14 Aït Ben-haddou
15 Taroudannt
16 Taroudannt
17 Essaouira
18 Essaouira
19 Marrakesh
20 Marrakesh
21 Marrakesh
22 Aankomst

Wat is inclusief

  • internationale vluchten
  • alle transport met airconditioned (mini)bussen
  • overnachtingen in hotels met ontbijt
  • Nederlandstalige reisbegeleiding
  • bezoek Hassan II moskee
  • excursie Rabat en entreegeld voor Chellah
  • luchthavenbelastingen
  • brandstofheffing

Wat is exclusief

  • overige maaltijden
  • optionele excursies
  • overige entreegelden
  • fooien
  • boekingskosten
  • bijdrage Calamiteitenfonds (enkel in Nederland)
  • reis- en annuleringsverzekering

Extra
Zakgeld: € 550
Eenpersoonskamer: € 295